Pierwszy telefon powstał dokładnie 150 lat temu!

Urodzony i wychowany w Szkocji Aleksander Graham Bell (1847–1922) uznawany jest za wynalazcę telefonu, ale równolegle z nim na całym świecie nad podobnym wynalazkiem pracowało wielu innych naukowców, m.in. Antonio Meucci (1808–1889), Johann Reis (1834–1874), Elisha Gray (1835–1901).

Bell jako pierwszy dopracował swój wynalazek i przetestował go. Wydany 150 lat temu patent na telefon Bella miał numer 174 465.

Bell zaprezentował swój wynalazek szerokiej publiczności na Wystawie Światowej, odbywającej się w Filadelfii od 10 maja do 10 listopada 1876 r. Informacje o tym ukazały się w prasie w całej Europie.

W lipcu 1877 r. Bell wspólnie z teściem założyli przedsiębiorstwo Bell Telephone Company, z siedzibą w Bostonie. W 1878 r. firma uruchomiła pierwszą centralę telefoniczną w New Haven w stanie Connecticut. Równolegle, z kilkoma inwestorami, stworzyli też spółkę New England Telephone and Telegraph Company. Oba siostrzane przedsiębiorstwa połączyły się w marcu 1879 r. pod nazwą National Bell Telephone Company.

W kolejnych latach firma była kilka razy przekształcana. W 1880 r. National Bell Telephone Company utworzyło dwie spółki: American Bell Telephone Company (z siedzibą w Bostonie) i The International Bell Telephone Company (z siedzibą w Brukseli w Belgii). Do 1939 r. firma AT&T (pochodna od Bell Telephone) obsługiwała 83 procent wszystkich abonentów telefonicznych w USA.

Nowy wynalazek szybko trafił na ziemie polskie (wówczas pod zaborami). W grudniu 1877 r. odbyły się pierwsze eksperymenty z telefonami, podczas których do przeprowadzenia połączenia wykorzystano łącze telegrafu Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Tekst zakończył się pomyślnie.

W 1882 r. w Warszawie powstała pierwsza sieć telefoniczna, zbudowana przez amerykańskie przedsiębiorstwo The International Bell Telephone Company. Centrala telefoniczna początkowo posiadała cztery łącznice telefoniczne o pojemności 200 numerów. Trzy lata później w Warszawie funkcjonowało już 520 numerów.

Telefonizacja kraju szybko zaczęła obejmować także prowincję.

Po odzyskaniu niepodległości, w 1922 r. w Warszawie było 31 tysięcy abonentów telefonicznych. W magazynie "Przegląd telekomunikacyjny", w maju 1939 r., napisano, że w Polsce jest ok. 120 tys. abonentów telefonicznych. Po II wojnie światowej, przez cały czas PRL telefon dla osoby prywatnej był luksusem. Po złożeniu odpowiedniego podania o podłączenie telefonu, czekało się na to 15 – 20 lat, a czasami jeszcze dłużej. W połowie lat 70. było w Polsce ok. 600 tys. abonentów telefonicznych, z czego większość stanowiły instytucje.

Przez dziesięciolecia połączenia telefoniczne realizowane były przez łączący rozmówców kabel. W międzyczasie pracowano nad usprawnieniem jakości połączeń i rozszerzeniem możliwości telefonicznych. 19 maja 1933 r. miała miejsce pierwsza wideo-rozmowa telefoniczna. Informację na ten temat zamieszczono w "Przeglądzie teletechnicznym" nr 4 z 1933 r., w artykule „Inauguracja służby wizjotelefonicznej".

"Tego nowego terminu używa prasa francuska dla oznaczenia połączonej służby telefonicznej i telewizyjnej, przy której osoby rozmawiające widzą się nawzajem na ekranach. Urządzenie takie opracowali R. Lyon i Stoyanowsky, stosując system telewizji Baird’a" - napisano w relacji prasowej z pierwszego publicznego połączenia wizjotelefonicznego.

Kolejnym rewolucyjnym przełomem była telefonia komórkowa. W USA pierwsza komercyjna sieć komórkowa została uruchomiona w 1979 r. W Europie zachodniej pojawiła się ona dwa lata później. Wojska NATO tej technologii używały jeszcze wcześniej. W Polsce pierwsza sieć komórkowa ruszyła dopiero w czerwcu 1992 r.

Ostatnie 20 lat rozwoju sieci komórkowych sprawiły, że telefony stacjonarne przechodzą do lamusa. "W 2024 r. z telefonii stacjonarnej korzystało w Polsce 1,7 mln użytkowników, co oznaczało spadek o 18,5 procent w porównaniu z 2023 r. Liczba aktywnych kart SIM w 2024 r. osiągnęła poziom 53,2 mln" – podał Urząd Komunikacji Elektronicznej w "Raporcie o stanie rynku telekomunikacyjnego w 2024 roku".

Liczba mieszkańców Polski w 2024 r. wynosiła 37,5 mln. Zestawiając to z liczbą aktywnych kart SIM pokazuje, że statystycznie każdy Polak (nawet niemowlę) ma telefon komórkowy, a blisko połowa z nas ma nawet po dwa telefony.