W jaki sposób wyjazdy poza UK wpływają na statusy pre-settled

W ramach programu EU Settlement Scheme (EUSS) obywatele UE oraz ich bliscy otrzymują tymczasowy status pre-settled (na 5 lat) lub stały status settled (prawo stałego pobytu). Aby uzyskać settled status, standardowo wymagane jest wykazanie się 5-letnim nieprzerwanym pobytem (tzw. continuous residence) w Wielkiej Brytanii. Złamanie tej ciągłości niesie ryzyko utraty statusu pre-settled.

Do tej pory obowiązywały wyłącznie sztywne zasady wywodzące się z Umowy Wystąpienia (tzw. Withdrawal Agreement rules). Jednak w lipcu 2025 roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (Home Office) wprowadziło drugą, rewolucyjną i znacznie prostszą zasadę obliczania nieobecności.

Nowa, uproszczona zasada nieobecności (od lipca 2025 r.)

Ta nowa reguła stała się głównym kryterium, według którego Home Office automatycznie weryfikuje wnioski o podniesienie statusu z pre-settled do settled.

Zasada 30 z 60 miesięcy: Jeżeli posiadacz pre-settled statusu jest w stanie udowodnić, że w ciągu ostatnich 5 lat (60 miesięcy) fizycznie przebywał w UK przez co najmniej 30 miesięcy (czyli 2,5 roku), automatycznie kwalifikuje się do przyznania settled status.
Koniec z usprawiedliwianiem nieobecności: W tej nowej metodzie nie ma potrzeby tłumaczenia się ani przedstawiania dowodów na powody wyjazdów, niezależnie od tego, jak długo trwały poszczególne nieobecności – liczy się wyłącznie łączna suma 30 miesięcy pobytu w UK.
Ważne dla osób, których status "wygasł" w przeszłości: Przepis ten działa wstecz na korzyść imigranta. Osoby, które przed 21 maja 2024 roku przekroczyły dawny limit 2 lat ciągłej nieobecności, nadal mogą dostać settled status, o ile spełniają kryterium 30 miesięcy pobytu w ostatnich 5 latach.
Automatyzacja procesu: Home Office potwierdziło, że systemy automatycznego przyznawania settled statusu (na bazie skanowania historii National Insurance) korzystają obecnie z tej uproszczonej metody.

Pierwotne zasady Umowy Wystąpienia (jako koło ratunkowe)

Stare zasady są obecnie traktowane przez urzędników jako rezerwowe (dla osób, które np. wyjechały z UK na stałe, ale chcą udowodnić historyczny, nieprzerwany okres 5 lat pobytu, i nie mają 30 miesięcy w najnowszym oknie 5 lat). Zasady te mówią, że standardowo dopuszczalna nieobecność to maksymalnie 6 miesięcy w każdym okresie 12-miesięcznym.

Można spędzić łącznie nawet 2,5 roku poza UK w trakcie 5 lat, o ile wyjazdy są odpowiednio rozbite w czasie i żaden pojedynczy ciąg nie przekracza pół roku.

Ponadto dopuszcza się jedną dłuższą nieobecność (do 12 miesięcy) w okresie 5 lat, jeśli była ona podyktowana "ważnym powodem". Przykłady to: ciąża, poważna choroba, studia, szkolenie zawodowe lub oddelegowanie do pracy za granicę. Wymagane jest tu przedstawienie twardych dowodów (np. pism od lekarza, uczelni lub pracodawcy).

Specjalne reguły dotyczące COVID-19

Home Office podszedł do pandemii pragmatycznie. Absencje do 12 miesięcy związane z pandemią traktowane są jako ważny powód. Wytyczne pozwalały nawet na usprawiedliwienie nieobecności zwykłą "osobistą decyzją" o pozostaniu za granicą ze strachu przed pandemią.

Natomiast nieobecności powyżej 12 miesięcy przez COVID są akceptowane tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy koronawirus realnie uniemożliwił powrót (np. zamknięcie granic, odwołane loty).

Każdy miesiąc nieobecności z powodu COVID-19 powyżej dopuszczalnych 12 miesięcy nie przerywa ciągłości, ale też nie wlicza się do stażu. Czas ten trzeba "odrobić" po powrocie (np. przy 18 miesiącach nieobecności, okres kwalifikacyjny wydłuża się do 5,5 roku).

Przepisy dopuszczają też posiadanie dwóch długich nieobecności jednocześnie, o ile jedna (do 12 miesięcy) nie miała związku z pandemią (np. studia), a druga wynikała bezpośrednio z COVID-19.

Nieobecności po uzyskaniu statusu settled (osiedlonego)

Po pomyślnym zakończeniu 5 lat ciągłości rezydentury zasady stają się wyjątkowo proste i hojne:

osoba z settled status może spędzić do 5 kolejnych lat poza granicami Wielkiej Brytanii bez utraty swoich praw pobytowych;
obywatele Szwajcarii i ich rodziny podlegają umowie szwajcarskiej i ich limit wynosi 4 lata.
zasada krótkiego powrotu: Home Office oficjalnie potwierdza na stronach rządowych, że wjazd do Wielkiej Brytanii na jakikolwiek, nawet najkrótszy czas (np. jeden dzień) przed upływem 5 lat, całkowicie zeruje licznik. Od tego momentu znowu można legalnie spędzić kolejne 5 lat za granicą.

Dzięki zmianie przepisów z maja 2024 roku ten 5-letni limit nieobecności chroni również osoby posiadające status pre-settled, o ile faktycznie ukończyły one już 5 lat ciągłego pobytu (nawet jeśli formalnie nie przeszły jeszcze na settled status).

Konsekwencje złamania ciągłości pobytu

Jeżeli posiadacz pre-settled statusu złamie zasady ciągłości i nie kwalifikuje się pod żadną z powyższych metod (czyli nie ma 30 miesięcy pobytu w ostatnich 5 latach ani nie potrafi usprawiedliwić nieobecności starymi przepisami), Home Office ma prawo skrócić lub anulować jego status (curtailment).

Obecna polityka rządu zakłada celowanie głównie w osoby, których ciągła nieobecność przekroczyła pełne 5 lat, jednak w przyszłości, w miarę zasobów kadrowych, Home Office może zacząć masowo odbierać statusy osobom o mniejszych, ale niedozwolonych nieobecnościach.

W przypadku wszczęcia takiej procedury imigrant ma prawo do obrony i argumentowania, że odebranie mu statusu byłoby nieproporcjonalną karą, a także przysługuje mu pełne prawo do odwołania się od decyzji (appeal).