UK traci status kraju wolnego od odry. Wzrosła liczba zgonów i spadła wyszczepialność

Zjednoczone Królestwo jest jednym z sześciu krajów w Europie i Azji Centralnej, które — według WHO — nie są już wolne od odry. Pozostałe to Hiszpania, Austria, Armenia, Azerbejdżan i Uzbekistan.

WHO uznawała UK za kraj, który wyeliminował odrę w latach 2021–2023, jednak niedawny wzrost liczby odnotowanych przypadków — w 2024 roku było ich 3 681 — oraz zwiększenie liczby ognisk choroby i zgonów skłoniły organizację do zmiany oceny.

W ciągu sześciu lat, między 2019 a 2025 rokiem, odnotowano 20 zgonów z powodu odry — tyle samo, co w ciągu 19 lat między 1999 a 2018 rokiem.

Lekarze, eksperci zdrowia publicznego oraz samorządy lokalne stwierdzili, że decyzja WHO odzwierciedla spadającą w kraju liczbę szczepień MMR, co wiążą z niechęcią do szczepień w ogóle oraz trudnościami rodziców w uzyskaniu terminów wizyt.

Dr Simon Williams, badacz zdrowia publicznego z Uniwersytetu w Swansea zauważył, że decyzja agendy ONZ ds. zdrowia "jest sygnałem alarmowym, że trzeba zrobić więcej", aby podnieść wskaźniki szczepień MMR wśród dzieci w UK do poziomu 95%, który — według organizacji — jest konieczny do całkowitej eliminacji odry, świnki i różyczki dzięki odporności zbiorowej.

Europejska Regionalna Komisja Weryfikacyjna WHO ds. eliminacji odry i różyczki poinformowała, że "z niepokojem odnotowała utratę statusu eliminacji odry w niektórych państwach członkowskich, w tym w krajach o dobrze funkcjonujących programach szczepień".

Podkreślono, że zdecydowana większość osób w Europie, które zachorowały na jedną z tych chorób, nie była zaszczepiona, oraz wezwano rządy do zintensyfikowania działań szczepiennych w celu "zamknięcia wszystkich pozostałych luk odporności, ze szczególnym uwzględnieniem populacji wrażliwych i trudno dostępnych".

Zakażenia mogą szybko powracać, gdy spada poziom szczepień dzieci. Eliminacja odry jest możliwa tylko wtedy, gdy wszystkie uprawnione dzieci otrzymają dwie dawki szczepionki MMRV przed rozpoczęciem nauki w szkole. 

W UK dzieciom oferuje się dwie dawki szczepionki MMR — w wieku 12 i 18 miesięcy — jednak poziom wyszczepialności spada od ostatniej dekady. Najnowsze dane roczne pokazują, że odsetek dzieci w Anglii, które otrzymały pierwszą dawkę MMR, spadł z 91,9% w latach 2015–2016 do 88,9% w latach 2024–2025.

Podobnie odsetek pięciolatków, które otrzymały drugą dawkę szczepionki MMR — zalecaną przez WHO dla zapewnienia odporności — spadł z najwyższego poziomu 88,2% w latach 2015–2016 do 83,7% w latach 2024–2025.

Niechęć rodziców do szczepień to jedna strona tego problemu. Z drugiej - przyczyną niskiej wyszczepialności jest dostępność do usług opieki zdrowotnej.

W raporcie opublikowanym w ubiegłym roku Królewskie Kolegium Pediatrii i Zdrowia Dziecka stwierdziło, że wielu pacjentów nie było w stanie zaszczepić swoich dzieci, ponieważ "po prostu nie mają dostępu do usług, które odpowiadałyby ich potrzebom".

Wskazano na trudności z rezerwacją wizyt, problemy transportowe oraz brak stałego dostępu do tego samego lekarza GP, co zniechęcało do podejmowania prób zaszczepienia dzieci.