Topnienie lodowców wyraźnie przyspiesza
Na łamach "Scientific Data" międzynarodowy zespół naukowców opublikował wyniki najdłuższej w historii satelitarnej analizy zmian pokryw lodowych, przeprowadzonej w ramach projektu Ice Sheet Mass Balance Intercomparison Exercise (IMBIE). Wykorzystano dane z 27 misji satelitarnych w tym europejskich CryoSat, Copernicus, niemiecko-amerykańskiej Grace i amerykańskich Landsat.
Obserwacje sięgają 1972 r. w przypadku Grenlandii i 1979 roku dla Antarktydy.
Według wyników od lat 70. XX wieku Grenlandia i Antarktyda straciły aż 11 bilionów ton lodu, co spowodowało wzrost globalnego poziomu mórz o ponad trzy centymetry.
Utrata lodu na Grenlandii odpowiadała za wzrost poziomu mórz o 1,81 cm, a na Antarktydzie – o 1,33 cm.
Grenlandia i Antarktyda odpowiadają obecnie za około jedną czwartą globalnego wzrostu poziomu mórz.
Od lat 90. tempo utraty lodu zaczęło gwałtownie rosnąć – podkreślają badacze. Grenlandia, która w latach 70. była bliska stanu lodowej równowagi, w latach 80. traciła około 60 mld ton lodu rocznie, a w latach 2010–2019 już 264 mld ton rocznie. W tej ostatniej dekadzie wielokrotnie dochodziło do wyjątkowo intensywnego letniego topnienia.
Podobny trend widać na Antarktydzie – roczne straty lodu wzrosły z około 48 mld ton w latach 80. do 202 mld ton w latach 2010–2019.
Badacze wyjaśniają jednak, że nie chodzi wyłącznie o topnienie lodu na powierzchni – lodowce płyną coraz szybciej, transportując ogromne ilości lodu bezpośrednio do oceanu.
Ponad cztery piąte utraconego lodu trafiło do oceanu za sprawą właśnie przyspieszających lodowców.
"Dzięki sięgnięciu do danych z lat 70. możemy teraz zobaczyć, jak pokrywy lodowe zmieniały się na przestrzeni pół wieku" – podkreśla kierująca badaniem Ines Otosaka z Northumbria University (Anglia).
"Nieco ponad trzy centymetry wzrostu poziomu mórz może wydawać się niewielką wartością, ale oznacza to, że dodatkowe 6–9 milionów ludzi jest narażonych na powodzie przybrzeżne i erozję wybrzeży. Ponieważ w nadchodzących dekadach pokrywy lodowe mają stracić znacznie więcej lodu, globalne oceny, takie jak IMBIE, są kluczowe dla ochrony społeczności dotkniętych zmianą klimatu" – dodaje jeden z ekspertów, założyciel IMBIE, Andrew Shepherd, również z Northumbria University.
Badanie pokazało też jednak, że w ostatnich latach, między 2020 a 2023 rokiem, ogólne tempo utraty lodu spadło. Na Antarktydzie wyjątkowo obfite opady śniegu we wschodniej części kontynentu zwiększyły masę lodu na tyle, że częściowo zrównoważyły straty powodowane przez lodowce w innych regionach. Z kolei na Grenlandii seria stosunkowo łagodnych lat wyraźnie ograniczyła topnienie powierzchniowe, mniej więcej o połowę zmniejszając ilość traconego w ten sposób lodu.
Jak jednak podkreślają eksperci, to krótkotrwałe zjawisko, które nie przekłada się na długofalowy trend.
Dodają, że reakcja lodowców na ocieplający się klimat jest największym pojedynczym źródłem niepewności w prognozach – po uwzględnieniu ryzyka destabilizacji pokryw lodowych najwyższe szacunki globalnego wzrostu poziomu mórz do 2150 roku rosną 2,6-krotnie.
Badania takie jak właśnie przedstawione to więc klucz do tworzenia bardziej dokładnych prognoz.
Naukowcy duże nadzieje wiążą z przyszłymi misjami. "W nadchodzących latach nowe misje, takie jak CRISTAL i ROSE-L, będą miały kluczowe znaczenie dla kontynuowania tych badań. Umożliwią bardziej zaawansowane monitorowanie szybkich zmian zachodzących obecnie w pokrywach lodowych i pomogą lepiej zrozumieć zmieniający się system klimatyczny, w którym nie można już wykluczyć nagłych i nieodwracalnych zmian" – mówi Diego Fernandez z Applications and Climate Department w ESA.
