NAO ostrzega rząd UK: Kraj jest nieodporny na wstrząsy w dostawach żywności

Krajowy Urząd Kontroli (National Audit Office – NAO) wzywa Ministerstwo Środowiska, Żywności i Spraw Wsi (Defra) do bliższej współpracy z gospodarstwami domowymi, lokalnymi społecznościami oraz przedsiębiorstwami. Ma to zapewnić, że przepływ kluczowych produktów spożywczych do kraju przetrwa nagłe wstrząsy w dostawach, które stają się coraz powszechniejsze i gwałtowniejsze.

W najnowszym raporcie stwierdzono, że resort Defra – odpowiedzialny za bezpieczeństwo dostaw żywności – podjął pewne kroki, aby lepiej przygotować się na przyszłe kryzysy. Urząd ocenił jednak, że w ostatnich latach ministerstwo nie zrobiło wystarczająco dużo, by skłonić obywateli i przemysł do planowania na wypadek ewentualnych sytuacji kryzysowych.

Wielka Brytania opiera się na imporcie zagranicznym w przypadku ponad jednej trzeciej swojej żywności. Większość z niej trafia do kraju przez zaledwie cztery porty – Dover, Felixstowe, Southampton oraz London Gateway – co czyni te dostawy szczególnie podatnymi na potencjalne zakłócenia.

Raport NAO pojawia się po miesiącach ostrzeżeń ze strony ekspertów ds. odporności łańcucha dostaw żywności w Wielkiej Brytanii. Doradzali oni gospodarstwom domowym gromadzenie zapasów produktów o długim terminie przydatności, na których mogłyby polegać w sytuacjach awaryjnych.

Zgodnie z badaniami rządowymi, Brytyjczycy są gorzej przygotowani na potencjalne przyszłe katastrofalne wydarzenia niż obywatele kilku innych krajów europejskich.

Łańcuch dostaw znalazł się pod presją już podczas pandemii Covid-19 oraz po inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku. Mimo to przedsiębiorstwa, w tym największe supermarkety w kraju, zdołały utrzymać ciągłość dostaw towarów – w większości przypadków bez konieczności znacznej pomocy ze strony rządu.

Jednak resort Defra ma mniej pewności co do zdolności sektora prywatnego do przetrwania przyszłych wstrząsów, takich jak ekstremalne zjawiska pogodowe, bez większej interwencji państwa.

Do najbardziej zagrożonych grup towarów należą:

• Świeże warzywa i owoce (najwyższe ryzyko) - na niedobory najbardziej podatne są: pomidory, papryka, ogórki, sałaty i warzywa liściaste (np. szpinak).
• Produkty mleczarskie i sery - sprowadzane głównie z Irlandii, Francji, Niemiec i Danii.
• Świeże mięso - zwłaszcza wieprzowina i drób importowane z Danii, Niemiec, Polski i Holandii.
• Wino i oliwa z oliwek (wrażliwość na kryzys klimatyczny) - poza problemami logistycznymi w portach, towary te są bezpośrednio zagrożone anomaliami pogodowymi w Europie Południowej. Susze i fale upałów w Hiszpanii i we Włoszech drastycznie zmniejszają zbiory oliwek i winogron, co przekłada się na natychmiastowe niedobory i skoki cen w brytyjskich supermarketach.
• Żywność przetworzona i składniki przemysłowe - wiele produktów codziennego użytku składa się z dziesiątek komponentów sprowadzanych z zagranicy. Opóźnienia uderzają więc głównie w gotowe dania obiadowe i mrożonki oraz soki zagęszczone (baza do produkcji większości napojów w UK).