Victims facing ‘inhumane’ delays for justice as criminal cases take four years to go to trial

Wielka Brytania stoi przed poważnym kryzysem wymiaru sprawiedliwości, spowodowanym gwałtownym narastaniem zaległości w sądach koronnych.

Aktualne dane Ministerstwa Sprawiedliwości, uzyskane na podstawie wniosku o dostęp do informacji publicznej, wskazują, że ponad 2 600 procesów w sądach koronnych zaplanowano do rozpatrzenia dopiero w 2028 roku. Wśród nich znajduje się 206 spraw o gwałt.

Dodatkowo, 625 procesów, w tym 14 dotyczących przestępstw seksualnych (cztery o gwałt), ma rozpocząć się nie wcześniej niż w 2029 roku.

Najbardziej odległe terminy rozpraw sięgają 2030 roku, co oznacza, że niektóre poważne sprawy karne, obejmujące przestępstwa z użyciem przemocy czy związane z narkotykami, będą rozpatrywane z opóźnieniem nawet do dziesięciu lat.

Były sędzia naczelny Wielkiej Brytanii, Lord John Thomas, podkreślił, że takie opóźnienia skutecznie odbierają obywatelom prawo do sprawiedliwości.

Rzecznik ds. ofiar przestępstw, Claire Waxman, określiła te długie oczekiwania jako "nieludzkie". Zwróciła uwagę na negatywne konsekwencje takiej sytuacji, w tym rozpady małżeństw, utratę pracy oraz występowanie chorób związanych ze stresem. Wyraziła także wątpliwości, czy rozprawy zaplanowane na lata 2028-2029 rzeczywiście rozpoczną się w tych terminach.

W odpowiedzi na kryzys, minister sprawiedliwości David Lammy proponuje reformy mające na celu zmniejszenie liczby procesów z udziałem ławy przysięgłych w sprawach, gdzie przewidywany wymiar kary wynosi mniej niż trzy lata.

Projekt ustawy, wprowadzony do parlamentu, przewiduje także zwiększenie liczby dni pracy sądów oraz powołanie tzw. sądów błyskawicznych ("Blitz courts"). Planowane jest również rozszerzone wykorzystanie sztucznej inteligencji w procedurach sądowych.

Ministra sprawiedliwości Sarah Sackman KC przyznała, że konieczne jest "zastosowanie wszelkich dostępnych środków" w celu ograniczenia zaległości, które mogą wzrosnąć do ponad 200,000 przypadków do 2035 roku. Podkreśliła jednocześnie, że sytuacja może się pogorszyć, zanim nastąpi poprawa.

Obecne dane oraz planowane zmiany są przedmiotem debat wśród przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości, którzy wskazują na wieloletnie niedofinansowanie jako główną przyczynę obecnego kryzysu.

W najbliższych latach oczekiwane są dalsze działania legislacyjne oraz organizacyjne mające na celu usprawnienie działania systemu sądownictwa karnego w Wielkiej Brytanii.