Warning of unemployment surge as business costs force companies to close

Dane brytyjskiego Urzędu Statystycznego (ONS) za trzy miesiące do października pokazują, że stopa bezrobocia wzrosła do 5,1 proc., wobec 4,3 proc. rok wcześniej, co podkreśla skalę wzrostu liczby osób pozostających bez pracy w ciągu roku.

W 2026 roku wskaźnik ten może nadal gwałtownie rosnąć, ponieważ wiele firm, zmagających się z nieustanną presją kosztową, będzie zmuszonych zamknąć działalność.

Lata wysokich stóp procentowych, rosnące koszty zatrudnienia, wysokie rachunki za energię oraz inflacja podbijająca ceny surowców i usług sprawiły, że warunki prowadzenia biznesu stały się dla przedsiębiorstw wyjątkowo trudne.

Jak twierdzi jeden z ekspertów ośrodka Resolution Foundation, taka kombinacja czynników może w nadchodzących miesiącach doprowadzić do upadku tzw. firm zombie. Termin ten odnosi się do przedsiębiorstw, które od dłuższego czasu borykają się z problemami, nie są w stanie się rozwijać ani dostosowywać do zmian, ale jeszcze nie zakończyły działalności, ponieważ zarabiają minimalnie na przetrwanie.

Choć zamykanie firm nie jest z reguły postrzegane jako zjawisko pozytywne, upadek części przedsiębiorstw może otworzyć drogę nowym, bardziej innowacyjnym podmiotom. W dłuższej perspektywie może to prowadzić do wzrostu produktywności i poprawy sytuacji gospodarczej. W krótkim okresie oznacza to jednak utratę miejsc pracy w firmach, które znikają z rynku.

Z badania ekonomistów, na które powołuje się dziennik "The Times", wynika, że dwie trzecie (67 proc.) respondentów uważa, iż do końca 2026 roku stopa bezrobocia wyniesie od 5 do 5,5 proc.

Gdyby osiągnęła górną granicę tego przedziału, byłby to najwyższy poziom od 2015 roku (5,6 proc.), kiedy bezrobocie znajdowało się w fazie spadkowej po szczycie z 2011 roku, wynoszącym 8,4 proc.

Pod koniec 2025 roku wiele firm wstrzymało lub anulowało plany rekrutacyjne w związku z niepewnością wokół budżetu przedstawionego przez Rachel Reeves oraz kosztami zatrudniania nowych pracowników. Stało się to po wcześniejszych w ciągu roku podwyżkach składek na ubezpieczenie społeczne (National Insurance) oraz płacy minimalnej.

Niezależnie od ogólnego poziomu zatrudnienia, wiele wskazuje na to, że to młodzi ludzie poniosą największe konsekwencje pogorszenia sytuacji na rynku pracy.

Dane ONS pokazują, że liczba bezrobotnych w wieku od 18 do 24 lat wzrosła o 85 tys. w ciągu trzech miesięcy do października – był to największy taki wzrost od trzech lat.

Rządowa zapowiedź wprowadzenia jednolitego kosztu zatrudnienia dla wszystkich dorosłych – zamiast obecnego systemu dwupoziomowego, w którym osoby w wieku 18–20 lat otrzymują niższą płacę minimalną – sprawiła również, że liderzy biznesu przewidują, iż firmy mogą po prostu przestać zatrudniać niedoświadczonych młodych pracowników, skoro nie będą oni tańsi od bardziej doświadczonej kadry.