Plaga oszukańczych telefonów "Dodaj mnie na WhatsApp". Rusza śledztwo

W samym wrześniu do Biura Komisarza ds. Informacji (ICO) wpłynęło ponad 3 600 skarg na zautomatyzowane połączenia telefoniczne. To najwyższy wynik od pięciu lat i niemal trzykrotność liczby zgłoszeń z lipca.

Urząd podejrzewa jednak, że skala problemu jest znacznie większa i telefony tego typu odbierają miliony osób. ICO apeluje do obywateli, aby nie odbierali połączeń z nieznanych numerów, a także blokowali i zgłaszali każdą podejrzaną aktywność.

Jak działają oszuści?

Automatyczne połączenia są wykonywane najczęściej z numerów, które na pierwszy rzut oka wyglądają jak brytyjskie numery komórkowe. W nagranych komunikatach głosowych pojawia się zazwyczaj propozycja podjęcia pracy w niepełnym wymiarze godzin.

Simon Fell z Communications Crime Strategy Group (organu branży telekomunikacyjnej powołanego do walki z cyberprzestępczością) przyznaje, że nie ma całkowitej pewności, jak dokładnie przebiega dalszy etap oszustwa, ponieważ sam nie odpowiadał na te wiadomości.

"Najprawdopodobniej mamy do czynienia z oszustwem rekrutacyjnym" – ocenia Fell. "Ofiary mogą być przekierowywane do fałszywych ogłoszeń o pracę, co nierzadko wiąże się z procederem tzw. prania brudnych pieniędzy (money muling). Oferta może wyglądać na w pełni legalne zatrudnienie lub zlecenie dorywcze, ale w rzeczywistości przez konto bankowe ofiary mogą przechodzić fundusze pochodzące z przestępstwa, co niesie za sobą katastrofalne skutki prawne" - zaznacza.

"Może to być również zwykły phishing. Przestępcy rozsyłają te komunikaty, aby sprawdzić, kto odbiera telefon i czy dany numer jest aktywny. Takie bazy danych są później sprzedawane w dark webie" – dodaje ekspert. "Możliwości są nieograniczone. Koniec końców po drugiej stronie linii stoi przestępca, którego jedynym celem jest oszukanie nas w taki czy inny sposób" - podsumowuje.

Wierzchołek góry lodowej

Andy Curry, szef wydziału dochodzeń karnych w ICO, w rozmowie z BBC zaznaczył, że według ustaleń urzędu połączenia te są generowane z zagranicy. 

"Staramy się ustalić, kto stoi za tym procederem, jaki jest jego cel oraz jak głębokie szkody wyrządza on obywatelom" – zapowiedział Curry. Dodał również, że liczba skarg zarejestrowanych przez ICO stanowi zaledwie ułamek rzeczywistej skali problemu i nie odzwierciedla całkowitej liczby poszkodowanych.

"Sam odbierałem takie połączenia, podobnie jak mój kolega, który prowadzi to śledztwo. To, co widzimy teraz, to najpewniej zaledwie wierzchołek góry lodowej" - podkreślił.

Fell poinformował, że firmy telekomunikacyjne "działają na wielu frontach", aby powstrzymać napływ automatycznych połączeń. Działania te obejmują m.in. przekazywanie raportów wywiadowczych do regulatora rynku Ofcom, współpracę z organami ścigania oraz koordynację działań z koncernem Meta, właścicielem WhatsAppa. Jest to kluczowe, ponieważ jeśli użytkownik spełni prośbę i doda numer na tej szyfrowanej platformie, "jakikolwiek dalszy dialog między nim a przestępcą staje się niemożliwy do zbadania przez śledczych".

Rzecznik WhatsAppa zapewnił, że aplikacja posiada funkcje chroniące użytkowników przed oszukańczymi połączeniami, w tym opcję wyciszania telefonów od nieznanych numerów. Dodał również, że WhatsApp co roku blokuje miliony kont za "złośliwe działania", takie jak masowa rejestracja profili czy automatyczne rozsyłanie wiadomości.

Choć połączenia te zazwyczaj wyglądają tak, jakby były wykonywane z brytyjskich numerów komórkowych, Fell wyjaśnia, że są one fałszowane (tzw. spoofing) przez stojących za tym procederem przestępców.

W listopadzie ubiegłego roku brytyjski rząd obiecał, że zjawisko spoofingu telefonicznego zostanie wyeliminowane w ciągu roku.