Darmowa woda pitna w restauracjach: W USA i UK zwyczaj, we Francji obowiązek

Obowiązujące w Polsce przepisy nie regulują kwestii zapewnienia klientom lokali gastronomicznych bezpłatnej wody z kranu. Propozycja wprowadzenia takiego obowiązku znalazła się w pierwotnej wersji projektu ustawy o rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) przygotowanego przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, jednak na etapie konsultacji publicznych została z niego usunięta.

Jak poinformował rzecznik resortu Marek Pogorzelski, przepisy dotyczące nieodpłatnego podawania klientom wody z kranu, m.in. w restauracjach, mają zostać przedstawione w ramach odrębnej ustawy.

Takie przepisy obowiązują już w kilku państwach. We Francji od 2022 r., na mocy Kodeksu Środowiskowego, restauracje i bary muszą wyraźnie informować w menu lub w widocznym miejscu w lokalu, że klienci mogą poprosić o bezpłatną wodę pitną. Lokale są również zobowiązane do zapewnienia klientom świeżej wody pitnej lub wody o temperaturze pokojowej, nadającej się do spożycia.

W Hiszpanii przepisy dotyczące tej kwestii reguluje od 2022 r. specjalna ustawa. Zgodnie z jej zapisami lokale z branży hotelarsko-gastronomicznej muszą zapewnić możliwość bezpłatnego spożycia wody niebutelkowanej jako uzupełnienie swojej oferty. Podobne rozwiązanie funkcjonuje w Portugalii, gdzie od lipca 2021 r. hotele, restauracje, kawiarnie i inne lokale gastronomiczne są zobowiązane do bezpłatnego udostępniania kranówki.

W Wielkiej Brytanii podawanie wody w lokalach gastronomicznych jest jednym z warunków uzyskania licencji na sprzedaż alkoholu. Posiadacz takiej licencji jest zobowiązany nie tylko do weryfikacji wieku klienta kupującego alkohol, ale także do zapewnienia mu bezpłatnej wody pitnej.

Podobne zasady funkcjonują w niektórych stanach Australii. Obowiązek zapewnienia bezpłatnej wody pitnej osobom spożywającym alkohol obowiązuje m.in. w Nowej Południowej Walii, Wiktorii oraz Queensland. Podobne przepisy funkcjonują również w Nowej Zelandii.

W niektórych krajach dostęp to bezpłatnej wody w lokalach gastronomicznych to głęboko zakorzeniony zwyczaj, który nie wymaga specjalnych przepisów. Tak jest m.in. w Stanach Zjednoczonych. Według relacji niektórych amerykańskich mediów, wyjątek miała stanowić Kalifornia, gdzie podczas susz woda miała nie być serwowana, o ile goście o nią nie poprosili.

Z kolei we Włoszech sprawą bezpłatnej wody w restauracjach zajmował się sąd. W 2019 r. turystka pozwała pięciogwiazdkowy hotel w ośrodku narciarskim Corvara in Badia w Dolomitach, w którym wykupiła pakiet z niepełnym wyżywieniem, nieobejmującym napojów.

Jak twierdziła, po poproszeniu o wodę z kranu zaoferowano jej jedynie wodę butelkowaną w cenie 7 euro. Kobieta argumentowała, że dostęp do wody stanowi powszechne prawo człowieka. W postanowieniu z 29 kwietnia 2019 r. włoski Sąd Najwyższy orzekł, że hotel działał zgodnie z prawem. Sąd odrzucił argument kobiety o powszechnym prawie do wody, powołując się na brak przepisów zobowiązujących włoskich restauratorów do podawania wody z kranu.

Natomiast w Szwajcarii nie ma ogólnokrajowego przepisu nakazującego darmową wodę dla klientów w restauracjach, ale wyjątek stanowi kanton Ticino, gdzie właściciele lokali gastronomicznych mają obowiązek podania wody pitnej do każdego posiłku.

Ogólne przepisy narzucające takie praktyki nie obowiązują również w Niemczech, Czechach oraz Danii. Dodatkowo, według dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady UE z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, państwa mogą zachęcać lokale gastronomiczne do nieodpłatnego - lub po uiszczeniu drobnej opłaty - udostępniania wody z kranu.