Przełomowe nowe przepisy wprowadzą większą transparentność do brytyjskich sądów rodzinnych
Dziennikarze będą mogli wnioskować o uzyskanie klauzuli przejrzystości we wszystkich sądach rodzinnych, co pozwoli im relacjonować przebieg rozpraw, uzyskiwać dostęp do kluczowych dokumentów i rozmawiać z rodzinami - pod warunkiem, że zachowają anonimowość.
Wcześniej dziennikarze i blogerzy mogli przychodzić na rozprawy do sądów rodzinnych, ale mieli ograniczony zakres tego, co mogli publikować.
Pilotażowy program przejrzystości działa obecnie w prawie połowie sądów rodzinnych w Anglii i Walii.
Sędziowie zachowają prawo do odmowy udzielenia dostępu do materiałów, ale wprowadzono domniemanie na korzyść relacjonowania przebiegu rozpraw.
Zmiana została zatwierdzona przez Ministerstwo Sprawiedliwości (MoJ) i wejdzie w życie 27 stycznia 2025 roku. Jej wdrożenie będzie rozłożone w czasie, a przejrzystość będzie miała zastosowanie najpierw do prawa publicznego - spraw opiekuńczych - następnie do prawa prywatnego, w przypadku separacji rodziców, a na końcu do sądów pokoju.
Landmark new rules to bring transparency to family courts https://t.co/HQPUlpEOQ0
— BBC Wales News (@BBCWalesNews) December 20, 2024
Sądy rodzinne mają najszersze uprawnienia do ingerowania w prywatne życie rodzinne. Decydują, czy dzieci powinny zostać odebrane rodzicom lub z którym rodzicem powinny mieszkać.
Jak pokazała niedawna sprawa Sary Sharif, decyzje te mogą na zawsze wpłynąć na życie ludzi. Sąd rodzinny zdecydował o umieszczeniu Sary z jej ojcem i macochą, którzy zostali uznani za winnych jej morderstwa.
Sędzia Sądu Najwyższego zdecydował się ujawnić dokumenty dotyczące tej sprawy rodzinnej, ale zastrzegł, że nazwisko sędziego nie powinno być publikowane. Dziennikarzom przyznano prawo do odwołania się od tej decyzji, która zostanie rozpatrzona na początku stycznia.
W ciągu ostatnich dwóch lat BBC News pokazało, jak mogą działać nakazy przejrzystości, aby ujawniać ważne historie o dużym znaczeniu społecznym, przy jednoczesnym zachowaniu prywatności rodzin.
Np. korzystając z zasady przejrzystości, BBC mogło w listopadzie 2023 r. opublikować reportaż o tym, jak młoda matka z Cardiff musiała zapłacić 30 000 funtów w sądzie rodzinnym, aby chronić swoją córkę przed skazanym pedofilem - jej byłym mężem.
Landmark new rules will bring more transparency to reporting family courts from Jan in England & Wales. Sanchia Berg @Sanchia7 told me how Transparency Orders have revealed stories of significant public interest, while maintaining the privacy of families. https://t.co/VTiJ24zsbu pic.twitter.com/V58bFFVuvC
— Kasia Madera (@KasiaMadera) December 20, 2024
Posłanka Harriet Harman stwierdziła, że reportaż BBC ujawnił lukę w prawie, którą przegapili politycy. Postanowiła zmienić prawo, a poprawka znalazła się w najnowszej mowie tronowej.
Zasadę wykorzystano również do zrelacjonowania sprawy rodziny Harehills, która doprowadziła do zamieszek w Leeds w lipcu tego roku.
Callum Parke z PA Media relacjonował wiele spraw rodzinnych z wykorzystaniem nakazów przejrzystości.
Louise Tickle z portalu Tortoise Media od wielu lat prowadzi kampanię na rzecz zwiększenia transparentności. Jej raporty oparte na zasadzie przejrzystości pokazały, że niektórzy sędziowie opierają się zewnętrznym dążeniom do większej transparentności.
Z kolei Lucy Reed KC jest założycielką Transparency Project, organizacji charytatywnej utworzonej w celu podniesienia świadomości społecznej na temat funkcjonowania sądów rodzinnych. Jej zdaniem to rozszerzenie jest "wielkim krokiem naprzód", ale "potrzeba jeszcze wielu zmian kulturowych i praktycznych, zanim sąd rodzinny będzie mógł stwierdzić, że działa w sposób tak przejrzysty, jak to tylko możliwe".
