Ultraprzetworzona żywność szkodzi, bo... ją przetworzono!
Obawy dotyczące wpływu żywności ultraprzetworzonej na zdrowie rosną, ponieważ badania coraz częściej wiążą ją z chorobami serca, cukrzycą, a nawet przedwczesną śmiercią. Naukowcy wciąż jednak debatują nad tym, co jest przyczyną tych zagrożeń: wartość odżywcza tych produktów – które często zawierają dużo tłuszczów nasyconych, sodu i dodanych cukrów – czy też przemysłowe przetwarzanie i dodatkami używane do ich produkcji.
Nowe badanie przeprowadzone przez naukowców z Tufts University (USA) sugeruje, że samo przetwarzanie może odgrywać niezależną rolę i częściowo wyjaśniać związek z cukrzycą, chorobami serca oraz przedwczesną śmiercią. Osoby spożywające więcej żywności ultraprzetworzonej miały gorsze wyniki zdrowotne, nawet po uwzględnieniu ogólnej jakości odżywczej żywności.
W ramach badania obserwacyjnego naukowcy przeanalizowali dane z 10 kolejnych cykli Narodowego Badania Zdrowia i Odżywiania (NHANES) z lat 1999–2018, powiązane z Narodowym Indeksem Zgonów do 2018 roku. Uczestnicy badania wypełnili jeden lub dwa 24-godzinne wywiady dietetyczne.
Korzystając ze standardowego systemu klasyfikacji, zespół pogrupował żywność w oparciu o sposób jej wytworzenia – od minimalnie przetworzonych składników, takich jak owoce i warzywa, po produkty ultraprzetworzone, wytwarzane z przemysłowych składników i dodatków, które zazwyczaj nie są używane w kuchni.
Naukowcy ocenili również jakość odżywczą żywności za pomocą systemu, który ocenia żywność na podstawie jej ogólnej zdrowotności. Każdy uczestnik otrzymał ogólną ocenę jakości diety na podstawie deklarowanych przez niego produktów spożywczych. Następnie zespół zbadał, jak spożycie żywności ultraprzetworzonej było powiązane ze wskaźnikami zdrowia – takimi jak masa ciała, poziom cukru we krwi i poziom cholesterolu – a także z długoterminowym ryzykiem zgonu.
Na każde 10 proc. wzrostu odsetka kalorii pochodzących z żywności ultraprzetworzonej naukowcy zaobserwowali pogorszenie markerów zdrowotnych. Osoby spożywające więcej tych produktów miały tendencję do wyższej masy ciała, gorszej kontroli poziomu cukru we krwi, wyższego ciśnienia krwi i mniej korzystnego poziomu cholesterolu.
Były również bardziej narażone na takie schorzenia jak cukrzyca, zespół metaboliczny i nowotwory, a także miały nieco wyższe ryzyko zgonu w okresie objętym badaniem.
"Wyniki sugerują, że czynniki związane z żywnością ultraprzetworzoną, wykraczające poza składniki odżywcze – takie jak zmiany w strukturze komórkowej żywności, utrata korzystnych związków chemicznych, dodatki i substancje chemiczne z opakowań – mogą stwarzać zagrożenia dla zdrowia, których nie uwzględniają tradycyjne wskaźniki ani polityki żywieniowe" – podsumował kierujący badaniem prof. Dariush Mozaffarian, kardiolog i dyrektor Instytutu Żywności i Medycyny Tufts University.
