Siedzenie przy oknie w ciągu dnia zamiast... tabletki?

Jak przypomnieli autorzy pracy, nasze komórki i tkanki podlegają rytmom okołodobowym, czyli około 24-godzinnym cyklom aktywności. Ten tzw. zegar biologiczny reguluje wszystkie procesy w naszym organizmie, w tym między innymi metabolizm glukozy (cukru), przez co wpływa na kontrolę jej stężenia we krwi.

Rytmy okołodobowe są z kolei regulowane przez ekspozycję organizmu na światło dzienne.

We wcześniejszych badaniach wykazano, że ekspozycja na sztuczne światło w nocy - kiedy powinniśmy wypoczywać w ciemności - zaburza działanie zegara biologicznego. Może to prowadzić do wzrostu poziomu cukru we krwi.

Z kolei spędzanie większej ilości czasu na zewnątrz, czyli ekspozycja na światło dziennie, wzmacnia wrażliwość tkanek na insulinę - hormon, który reguluje poziom glukozy we krwi.

"Jednak w żadnych z tych badań nie sprawdzano potencjalnych korzyści wynikających z ekspozycji na naturalne światło wpadające przez okno, chociaż większość ludzi spędza zdecydowaną większość czasu w pomieszczeniach" – wyjaśnił współautor badania Joris Hoeks z Uniwersytetu w Maastricht w Holandii.

Jego zespół przeprowadził dwa eksperymenty w grupie 13 osób chorych na cukrzycę typu 2, o średniej wieku 70 lat. W pierwszym doświadczeniu spędziły one 4,5 dnia w pomieszczeniu, gdzie były eksponowane na światło naturalne, wpadające przez duże okna, między godziną 8:00 a 17:00.

W tym czasie uczestnicy nadal przyjmowali przepisane przez lekarza leki na cukrzycę. Siedzieli głównie przy biurku i mieli dostęp do telefonów i komputerów z ekranami ustawionymi na niską jasność.

Wieczorami byli wystawieni na działanie słabego sztucznego światła i mieli dostęp do swoich urządzeń elektronicznych do godziny 23:00, a następnie spali w całkowitej ciemności do godziny 7:00.

Wszyscy spożywali trzy podobne posiłki dziennie - zaplanowane tak, aby nie powodować ani przyrostu, ani utraty wagi, i wykonywali te same ćwiczenia w ustalonych odstępach czasu.

Naukowcy przeprowadzili również bardzo podobny eksperyment z tymi samymi uczestnikami, ale tym razem siedzieli oni w pomieszczeniach bez okien, z wyłącznie sztucznym oświetleniem. Badanie przeprowadzono miesiąc przed lub miesiąc po doświadczeniu z wykorzystaniem światła naturalnego.

Podczas eksperymentów uczestnicy nosili urządzenia stale monitorujące poziom cukru we krwi. Jednak z powodów technicznych dane te były dostępne tylko dla 10 z nich.

Okazało się, że w tygodniu, w którym badani byli eksponowani na światło naturalne, poziom cukru w ich krwi utrzymywał się w granicach normy przez 50 proc. czasu. Natomiast w eksperymencie ze sztucznym światłem poziom glukozy pozostawał w normie tylko przez 43 proc. czasu.

Naukowcy odnosili się w badaniach do norm zbliżonych do zaleceń amerykańskich Centrów Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) oraz państwowej służby zdrowia w Wielkiej Brytanii (National Health Service) dla osób chorych na cukrzycę typu 2. Był to zakres od 4,4 milimola na litr do 7,2 milimola na litr, czyli od ok. 79 do 129,6 miligramów na decylitr.

Jak zaznaczył Hoeks, chociaż różnice wyników między dwoma eksperymentami mogą wydawać się stosunkowo niewielkie, to wydłużanie czasu, w którym poziom glukozy jest niezgodny z normą, może zwiększać ryzyko wystąpienia powikłań cukrzycy, takich jak choroby sercowo-naczyniowe, choroba nerek i inne.

Badacz wyjaśnił, że korzystny wpływ światła dziennego na metabolizm glukozy wynika z faktu, iż światłoczułe komórki w oku, które odgrywają kluczową rolę w regulacji rytmów okołodobowych, są bardziej wrażliwe na krótsze długości fal obecne w świetle naturalnym.

Zdaniem autorów pracy, konieczne są szerzej zakrojone badania, które potwierdzą te wyniki.

Wiele osób z cukrzycą typu 2 powinno też korzystać z większej ilości naturalnego światła, nawet, jeśli oznacza to jedynie siedzenie przy oknie - ocenił Hoeks, dodając, że to proste, bezpłatne i dostępne dla każdego.

Badacze zastrzegli też, że na razie nie jest jasne, czy osoby z cukrzycą typu 1 lub stanem przedcukrzycowym (gdy poziom cukru we krwi jest wyższy niż norma, ale niewystarczający do zdiagnozowania cukrzycy typu 2) odniosłyby takie same korzyści.