Matcha zagrożona przez zmiany klimatu

Matcha to sproszkowana zielona herbata, którą przygotowuje się z najwyższej jakości liści odmiany tencha (nazwa "tencha" oznacza dosłownie "herbatę do mielenia").

O ile typowe herbaty są zaparzane, a listki wyrzucane, w przypadku matchy spożywany jest cały sproszkowany liść. Dlatego mająca postać jaskrawozielonego proszku matcha dostarcza organizmowi znacznie więcej składników odżywczych – na przykład aminokwasy i katechiny o właściwościach przeciwutleniających.

Ze względu na teksturę i smak matcha spożywana jest nie tylko w postaci napoju, ale również jako dodatek do latte, lodów, ciast, deserów, czekolady czy batoników.

Herbata tencha przeznaczona na matchę jest uprawiana w specjalny sposób – mniej więcej na trzy tygodnie przed zbiorami krzewy herbaciane są zacieniane za pomocą mat bambusowych. Dzięki mniejszemu dostępowi światła w liściach powstaje więcej chlorofilu i aminokwasów. Stają się intensywnie zielone i nabierają charakterystycznego smaku umami.

Tencha najlepiej rozwija się w Japonii wiosną, od marca do maja. Temperatury w ciągu dnia oscylują wokół 20-25 stopni Celsjusza, a w nocy spadają. Dzięki temu powstaje więcej aminokwasów odpowiedzialnych za smak umami.

Tymczasem w ciągu ostatnich 100 lat wiosenne temperatury w regionie Kioto-Uji, gdzie uprawiana jest najlepsza japońska matcha, wzrosły o około 0,6 do 1 stopnia Celsjusza. Z powodu upałów krzewy herbaciane produkują także więcej katechin o gorzkim smaku.

Można by opracować nowe odmiany odporniejsze na upały, jednak nie jest to łatwe w przypadku tradycyjnych metod. Pożądane cechy są kontrolowane przez wiele genów, dlatego hodowcy muszą wśród tysięcy sadzonek zidentyfikować te, które odziedziczyły najlepszą kombinację cech. Nie da się w pełni ocenić cech krzewu herbacianego, dopóki nie osiągnie on wieku około 15 lat.

Ponadto zanim nowa odmiana będzie mogła zostać wprowadzona na rynek, japoński system rejestracji odmian herbaty wymaga od hodowców oceny 41 oficjalnie zdefiniowanych cech. Dlatego opracowanie odmiany zajmuje około 25 lat.

Tymczasem zapasy wysokiej jakości surowca wyprzedają się na pniu, a ceny liści osiągają rekordowe poziomy.