CBOS: Popularity of the patriarchal family model is declining. Key areas favoring a partnership-base

Według danych CBOS, trzy czwarte dorosłych Polaków (75 proc.) żyje obecnie w związku – czy to formalnym, czy nieformalnym. Zdecydowana większość respondentów żyje w związku małżeńskim (61 proc.), a jedną siódmą ogółu badanych (14 proc.) stanowią osoby będące aktualnie w związku nieformalnym, przy czym 12 proc. to osoby stanu wolnego, a kolejne 2 proc. – rozwiedzione lub w separacji, ale obecnie żyjące w nowym, niesformalizowanym związku.

Z badania wynika, że zamieszkiwanie z drugą osobą – współmałżonkiem lub partnerem czy partnerką – deklaruje dwie trzecie ogółu dorosłych Polaków (66 proc.). Wspólne zamieszkiwanie dotyczy niemal wszystkich (99 proc.) pozostających w związku małżeńskim, ponad trzech czwartych (77 proc.) rozwiedzionych i żyjących w kolejnej relacji, a także ponad połowy mających aktualnie partnera czy partnerkę panien i kawalerów (55 proc.).

Preferowana przez większość Polaków formuła wspólnego życia z drugą osobą to układ partnerski – taki, w którym oboje małżonkowie czy partnerzy pracują zawodowo i równo dzielą się obowiązkami domowymi i opieką nad dziećmi (64 proc.).

Jedna piąta badanych (21 proc.) woli rozwiązanie, w którym oboje partnerzy pracują, ale to kobieta zajmuje się prowadzeniem domu i wychowywaniem dzieci. Tylko 7 proc. ankietowanych preferuje tradycyjny, patriarchalny model rodziny, w którym tylko mężczyzna pracuje zawodowo, a kobieta zajmuje się domem i dziećmi.

Sytuację, w której oboje małżonkowie czy partnerzy pracują, ale to głównie mąż czy partner zajmuje się domem i dziećmi, za optymalną uznaje 4 proc. ankietowanych. Zaledwie 1 proc. za najlepszy uważa model tradycyjny odwrócony, kiedy to wyłącznie kobieta pracuje zawodowo, a mąż zajmuje się domem oraz dziećmi.

Autorzy badania zwrócili uwagę, że sukcesywnie maleje popularność tradycyjnego, patriarchalnego modelu rodziny. O ile jeszcze 13 lat temu za takim rozwiązaniem optowało 23 proc. ankietowanych, w 2020 roku odsetek ten wynosił już 14 proc., a przez ostatnie sześć lat zmniejszył się do zaledwie 7 proc.

Odwrotnie było w przypadku modelu partnerskiego – w pierwszej dekadzie XXI wieku za tym modelem opowiadało się od 41 proc. do 48 proc. badanych. Z kolei rok 2020 przyniósł duży wzrost jego popularności (do 58 proc.), a przez ostatnie sześć lat odsetek ponownie się zwiększył – do 64 proc. obecnie.

Jednocześnie liczba badanych opowiadających za relacją, w której oboje partnerzy pracują, ale to kobieta zajmuje się prowadzeniem domu i wychowywaniem dzieci, pozostała stabilna. Nie zmieniła się także znacząco liczba zwolenników rozwiązania, w którym oboje małżonkowie czy partnerzy pracują zarobkowo, ale tylko mąż czy partner zajmuje się domem, oraz odwróconego modelu tradycyjnego.

Badanie przeprowadzono od 2 do 12 lipca 2026 roku na próbie 938 osób (w tym: 65,5 proc. metodą CAPI, 16,6 proc. – CATI i 17,9 proc. – CAWI).