Menu

Jestem ofiarą mobbingu w pracy

Jestem ofiarą mobbingu w pracy
Problem ten dotyczy większości społeczeństw na świecie. (Fot. Thinkstock)
Wylali mnie z pracy, bo nie dałem sobą pomiatać. Mam swoją godność.

Czym jest mobbing?
Mobbing (z j. angielskiego Mob – tłum, zbiorowisko) – to określenie, którego jako pierwszy użył szwedzki lekarz i psycholog Heinz Leyman w latach 80-tych XX wieku. Natomiast według D.A. Owelusa, oznacza ono „ wytworzenie się wokół ofiary atmosfery zagrożenia, która ma na celu wyłączenie jej z grupy koleżeńskiej lub z życia społecznego” (D.Owelus, 1998, s.16-17). Działania mogą mieć różny „scenariusz”. Może to być ciągłe szykanowanie i obmawianie, próby izolowania pracownika z zespołu, szantaż, a nawet podejmowanie prób zastosowania przemocy fizycznej, w postaci: bicia, popychania, zadawania bólu oraz niekiedy prób gwałtu.

W artykule 943 § 2 polskiego Kodeksu Pracy czytamy, że mobbing to działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko niemu, które polegają na uporczywym i długotrwałym nękaniu go lub jego zastraszaniu i wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu pracowniczego.

Czy byliśmy kiedykolwiek ciągle adresatem niewłaściwych wypowiedzi, zachowań lub oddziaływań ze strony naszych przełożonych lub innych pracowników? (Fot. Thinkstock)

Krótko można by to było podsumować w taki sposób, że mobbing to długotrwałe, niewłaściwe i karalne traktowanie innych osób zatrudnionych w danej instytucji. Trzeba nadmienić, że artykuł 943 § 1. K.P. zobowiązuje dodatkowo pracodawcę w Polsce do przeciwdziałania mobbingowi, co skutkuje odpowiedzialnością prawną oraz służbową. W Wielkiej Brytanii mobbing także jest karalny i istnieją instytucje państwowe oraz pozarządowe, które mogą udzielić poszkodowanym profesjonalnej rady i pomocy w dochodzeniu do „sprawiedliwości”.

Czy mobbing jest to problem tylko polskich pracowników, czy dotyczy on także stosunku pracy w innych krajach? Niestety, zdaniem wielu psychologów, problem ten dotyczy większości społeczeństw na świecie i obywateli wielu państw, zwłaszcza tych, gdzie obserwujemy tzw. rynek pracodawcy w gospodarce wolnorynkowej. Właśnie tam, gdzie możemy zaobserwować wysoką lub wzrastającą stopę bezrobocia, osoby pracujące (często bez umowy, na umowach czasowych, na okres próbny lub na umowach zlecenia) najczęściej doznają różnych upokorzeń lub nękania, a z powodu obawy przed utratą pracy, nie mogą sobie pozwolić na sprzeciw, dyskusję, protest, czy skargę do sądu. Ponadto, udowodnienie tego zjawiska jest stosunkowo trudne, a droga do korzystnego werdyktu sądu, jest daleka i pełna stresu oraz cierpienia.

Czy dotyczy nas mobbing?
Czy byliśmy kiedykolwiek ciągle adresatem niewłaściwych wypowiedzi, zachowań lub oddziaływań ze strony naszych przełożonych lub innych pracowników? Na czym muszą one polegać, aby oprócz dyskomfortu, były to zachowania o charakterze mobbingowym? Postaram się przytoczyć kilka klasycznych cech takich działań, a mianowicie:
• prześladowania muszą mieć charakter powtarzalny i długotrwały,
• mobber musi mieć nad ofiarą przewagę psychiczną lub fizyczną,
• oddziaływania dotyczą sytuacji częstego kontaktu mobbera i „ofiary”,
• dokuczanie jest maskowane wobec ogólnego otoczenia i ma miejsce tylko wtedy, gdy są obecne jedynie inne osoby podobnie się zachowujące,
• mobbing jest działaniem celowym, mającym skutkować izolacją pracownika w grupie zawodowej,
• mobber ma na celu zepsucie opinii pracownika w jego otoczeniu,
• rozpowszechniane są zazwyczaj opinie podające w wątpliwość stan psychiczny „ofiary”,
• zastraszanie odbywa się w sposób bezpośredni, za pośrednictwem telefonu, poczty mailowej, mediów społecznościowych lub innych komunikatorów.

Kiedy więc będziemy chcieli udowodnić działania mobbingowe wobec naszej osoby musimy mieć świadomość trudnej drogi dochodzenia swoich racji i dobrze jest mieć możliwość ich udokumentowania lub powołania wiarygodnych świadków, co nie zawsze jest możliwe i łatwe do przeprowadzenia. Bardzo często bowiem, albo nie spodziewamy się wystąpienia takich sytuacji, albo jesteśmy na nie nieprzygotowani i nie mamy odpowiednich możliwości technicznych do ich zarejestrowania. Dodatkowo zawsze istnieje możliwość, że w sytuacji odkrycia naszych „przygotowań” przez szefa, od razu możemy wylecieć z pracy, a w sytuacji innego mobbera, jego działania mogą się nasilić lub ulec czasowemu zaprzestaniu, aby utrudnić nam podejmowanie działań dokumentujących cały proceder.

Na podstawie różnych badań możemy stwierdzić, że co roku miliony pracowników na świecie pada ofiarą mobbingu, ale w Polsce, tak jak w Zjednoczonym Królestwie, trudno znaleźć wiarygodne statystyki dotyczące tego zjawiska w skali całego kraju i obejmujące wszystkie sektory gospodarki. Dlaczego? Dlatego, że ofiary mobbingu najczęściej milczą, nie chcąc mieć trudności w przyjęciu do nowej firmy lub zakładu pracy. Sama też trauma związana z cierpieniem psychicznym i fizycznym powoduje to, że chcą jak najszybciej zapomnieć o swoich przeżyciach. Wiele jest bowiem sytuacji, kiedy mobbingowi towarzyszy prześladowanie seksualne, dyskryminacja ze względu na płeć, narodowość lub kolor skóry, a nawet przemoc fizyczna. Są to jednak krańcowe zachowania, na które niewielu mobberów sobie pozwala.

Kim są sprawcy mobbingu?
Sprawcami takich działań są najczęściej przełożeni, koleżanki i koledzy z pracy, tylko jedna/en z nich, wydzielone grupy koleżanek/kolegów, a nawet podlegli pracownicy. Według różnych psychologów, najczęściej mobberem jest człowiek, który reprezentuje profil psychologiczny typu perwersyjno-narcystycznego. Mają oni na myśli osoby, które traktują innych instrumentalnie i nie odczuwają żadnych wyrzutów sumienia z powodu wykorzystywania i poniżania innych ludzi.
 

Według różnych psychologów, najczęściej mobberem jest człowiek, który reprezentuje profil psychologiczny typu perwersyjno-narcystycznego. (Fot. Thinkstock)

Występuje u nich także przekonanie, że ofiara w pełni na takie traktowanie zasługuje i nie ma się prawa skarżyć. Najczęściej tacy ludzie, sami byli w przeszłości zranieni w dzieciństwie i traktowano ich wyłącznie przedmiotowo, co powoduje że bezwiednie powtarzają takie same zachowania i brakuje im empatii. Osoby narcystyczne często doznają uczucia zawiści i zazdrości, które zwiększają częstotliwość występowania zachowań i postaw aroganckich. Dodatkowo, najczęściej towarzyszy im świadomość, że do takich zachowań upoważnia ich stanowisko, które zajmują i podległość służbowa innych osób.

Fazy mobbingu
Najbardziej znany jest czterofazowy model, który został opracowany przez H. Leymana (za Litzke, Schuh, 2006). Według autora wyglada to następująco:

1. Pierwsza faza rozpoczyna się z reguły „pierwotnym wydarzeniem krytycznym”, najczęściej w postaci ostrego konfliktu w pracy.
2. W fazie drugiej mobber koncentruje się na działaniach stygmatyzacyjnych i ciągłym piętnowaniu. Działa tu już w kierunku wyrządzenia krzywdy drugiej osobie. Działania w tym obszarze mogą w szczególności dotyczyć oczerniania, zniesławiania, tworzenia fałszywego wizerunku lub nie dopuszczania do głosu w dyskusjach, przerywania wypowiedzi, oraz dyskredytowania. Często wykorzystywane są do tego media społecznościowe, które mają bardzo szeroki zasięg społeczny. Na tym etapie, relacje ofiary z innymi osobami, są już mocno zaburzone, a kontakty utrudnione.
3. Trzecia faza to z reguły koncentracja wysiłku mobbera na izolowaniu ofiary od otoczenia. U poszkodowanej osoby narastają objawy psychosomatyczne, zmniejsza się jej odporność psychiczna i fizyczna oraz efektywność pracy w instytucji, która ją zatrudnia. Najczęściej tak izolowani pracownicy biorą długotrwałe zwolnienia lekarskie i stają się dla pracodawcy niewygodni i nieproduktywni.
4. W fazie trzeciej najczęściej następuje wydalenie osoby poddanej mobbingowi z pracy, lub podejmuje ona samodzielną decyzję o odejściu.

Pomocne dla ofiar mobbingu instytucje
Do kogo możemy się zwrócić o pomoc w Polsce? Najlepiej skierować swoje pytania do następujących instytucji:
• Sądy pracy w Polsce – https://bip.ms.gov.pl/
• Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich – https://www.rpo.gov.pl/
• Krajowe Stowarzyszenie Antymobbingowe – http://www.mobbing.most.org.pl/
• Główny Inspektorat Pracy – https://www.pip.gov.pl/pl/porady-prawne

Gdzie możemy uzyskać pomoc na Wyspach Brytyjskich? Oto najważniejsze instytucje:
• The Advisory, Conciliation and Arbitration Service (ACAS) – bezpłatne porady od poniedziałku do piątku, w godz. 8.00 - 18.00 (tel. 08457 474747).
• Andrea Adams Trust (Organizacja charytatywna) – porady od poniedziałku do piątku, w godz. 10-16.00 (Tel. 01273 704 900).
• Citizens Advice Bureau (CAB) – http://www.citizensadvice.org.uk/.
• Twój związek zawodowy w UK – http://www.workSMART.org.uk/unionfinde/.

W artykule wykorzystano informacje zawarte na stronach internetowych:
• http://wuplodz.praca.gov.pl/
• http://topmejt.co.uk/author/ewelina/
• http://londynek.net/
• http://www.mobbing.most.org.pl/
• http://www.polishexpress.co.uk/zwiazki-zawodowe-w-anglii
oraz w publikacji: D. A. Owelius: Mobbing. Fala przemocy w szkole.

 

Twoja ocena:

Już zagłosowałeś!

Aktualna ocena: 5.77 / 26

Komentarze


Nikt jeszcze nie skomentował tego tematu.
Bądź pierwszy! Podziel sie opinią

Dodaj komentarz


Reklama

Waluty


Kurs NBP z dnia 19.09.2017
GBP 4.828 złEUR 4.293 złUSD 3.582 złCHF 3.726 zł

Sport


Reklama