Menu

Emigracje polskie

Emigracje polskie
W dzisiejszych czasach emigracja stała się normą... (Fot. Thinkstock)
1/3 Polaków i osób pochodzenia polskiego mieszka poza Ojczyzną. Około 2 miliony Polaków, którzy przebywają czasowo za granicą - głównie w krajach UE - jest wynikiem emigracji zarobkowej po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Na 20-milionową wspólnotę Polaków na obczyźnie składa się jednak dłuższa historia wyjazdów - począwszy od XVII wieku.

Polska komunistyczna
Pod koniec istnienia PRL za granicą przebywało w sumie około 1,2 mln ludzi. W III Rzeczpospolitej nie prowadzono dokładnej statystyki wyjazdów. Nie wiadomo zatem, ilu spośród tych, którzy wyjechali - pozostało za granicą, a ilu powróciło po przemianach ustrojowych z 1989 roku.

Tylko w latach 1980-1986 z Polski wyjechało ok. 700 tys. osób. Głównymi powodami były: zaostrzenie kryzysu gospodarczego, stan wojenny (13 grudnia 1981) oraz brak perspektyw w kraju. Celem emigrantów z lat osiemdziesiątych były głównie Stany Zjednoczone Ameryki, Europa Zachodnia, Republika Południowej Afryki oraz Australia. W latach 1988-1989, za czasów rządu Mieczysława Rakowskiego, państwo polskie wycofało się z kontroli wyjazdów, a liczba emigrantów znacznie wzrosła. Wyjeżdżali ludzie lepiej wykształceni i aktywni.

Wzmożona emigracja z Polski przypadła też lata 1972-1975. Wtedy to w wyniku akcji „łączenia rodzin” osób przyznających się do narodowości niemieckiej – do Republiki Federalnej Niemiec wyemigrowało ok. 65 tys. osób.

W latach 1968-1970 była w Polsce prowadzona antysemicka nagonka. W jej wyniku do Izraela, USA oraz Europy Zachodniej wyjechało ok. 15-20 tys. Polaków z żydowskimi korzeniami.

II wojna światowa i lata powojenne
Kolejnym, niezwykle ważnym wydarzeniem – także w kontekście emigracji z Polski – była II wojna światowa. Procentowo – Polska odniosła największe straty w ludziach: 17,3 proc. obywateli, to jest ponad 6 milionów zabitych. Obszar państwa został pomniejszony o 20 proc. Polska straciła ziemie wschodnie (prawie połowę dawnego terytorium) i przesunęła się na zachód i północ - na ziemie wcześniej zajmowane przez Niemcy.
W trakcie wojennej zawieruchy, w wyniku deportacji, wysiedleń oraz internowania - z dawnych granic Polski za granicę i wewnątrz kraju - w sumie migrowało ok. 5,5 miliona obywateli polskich.

Po zmianie granic, z Kresów Wschodnich (Litwa, Białoruś, Ukraina) – w latach 1945-1947 do Polski wróciło ok. 1,5 miliona Polaków. Z kolei w tych samych latach wracali też obywatele polscy z miejsc zsyłki w Związku Sowieckim – głównie z Syberii: ok. 3 00 000 osób. 

Jeńcy wojenni i więźniowie obozów koncentracyjnych w Niemczech wrócili w liczbie ok. 1,5 miliona (1945-1947). Żołnierze sił zbrojnych na Zachodzie oraz cywile z przedwojennej emigracji polskiej z Wielkiej Brytanii, Francji i Belgii stanowili w latach 1945-1947 napływ ok. 200 000 osób.

W latach 1955-1959 – z ZSRR wróciło ok. 230 000 repatriantów polskich.

Z Ziem Odzyskanych w latach 1944-1951, w wyniku ucieczki przed zbliżającym się frontem wojennym oraz w wyniku późniejszych wysiedleń – wyemigrowało ok. 7 milionów Niemców.

Dalej - ze wschodniego pogranicza Polski, w latach 1944-1946 wysiedlono do ZSRR ok. 535 000 Ukraińców, Białorusinów i Litwinów, zdecydowaną większość stanowili Ukraińcy (480 000).

Żydzi, którzy przetrwali okupację – w latach 1945-1947 emigrowali z nowych granic Polski do USA i Palestyny w liczbie 200 000 osób.

Ważnym z punktu widzenia Polski w nowych granicach było zasiedlenie Ziem Odzyskanych (poniemieckich). Na ziemie te przyjeżdżali Polacy z różnych części Polski oraz repatrianci.
W wyniku przemieszczeń ludności Polska stała się krajem ze śladową ilością mniejszości narodowych.

Przed II wojną światową
Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku Polskę opuszczali ludzie, którzy ze względu na brak wykształcenia i majątku – mieli w kraju słabe perspektywy godnego życia. Lata 1918-1938 charakteryzowały się emigracją (głównie bezrolni i zubożali chłopi) do Francji, Belgii, Kanady, Argentyny, USA i Brazylii. Ok 1,5 miliona Polaków wyjechało tam na stałe jako emigranci zarobkowi.

 

Przed I wojną światową – Polska pod zaborami
Bezrolni i zubożali chłopi emigrowali także w latach 1895-1914 (z Galicji do Brazylii, USA i Kanady – 1 milion osób) oraz w latach 1890-1914 (z zaboru rosyjskiego do USA i Brazylii – 0,8 miliona osób). Z kolei z Poznańskiego i z Pomorza do Ameryki Południowej i do Niemiec – wyjazdy chłopów w liczbie 1,2 miliona (1870-1914).

Dawne dzieje - powstania narodowe
Patrząc dalej w przeszłość – warto wspomnieć o emigracji po powstaniu styczniowym 1863-1864.
W 1864 roku - po przegranym powstaniu – ok. 10 000 Polaków zagrożonych aresztowaniem wyemigrowało do Francji i Szwajcarii. Kolejnych 40 000 zostało zesłanych na Syberię. Z istotniejszych momentów emigracyjnych warto jeszcze wymienić: represje wobec uczestników Wiosny Ludów 1848-1849, upadek powstania krakowskiego 1846, upadek powstania listopadowego 1830-1831, upadek powstania kościuszkowskiego 1794. Pierwsze emigracje z ziem polskich – ujęte w tablicach historycznych wydawnictwa Adamantan – to ok. 5 000 arian, którzy zostali oskarżeni o współpracę ze Szwedami i byli zmuszani do przejścia na katolicyzm. Wyemigrowali oni w 1658 roku.

Gospodarka i bezpieczeństwo
Od XIX wieku wyjazdy Polaków były i są nadal w zdecydowanej większości emigracją zarobkową. Główną ich przyczyną jest brak perspektyw korzystnego zatrudnienia, a co za tym idzie utrzymania rodziny. O Polakach mieszkających za granicą – 20 milionach stanowiących 1/3 wspólnoty o polskich korzeniach – pisałem w artykule na łamach londynka: „Quo vadis, wspólnoto?”.

Według publikacji Work Service: „Migracje zarobkowe Polaków IV, Maj 2016 r.” - od jesieni 2015 roku liczba Polaków, którzy rozważają emigrację zarobkową wzrosła i wynosi obecnie 4 miliony. 1,5 miliona osób (7 proc. Polaków) jest zdecydowanych na wyjazd w ciągu najbliższych 12 miesięcy.

Czy Polskę stać na utratę młodych i aktywnych ludzi, którzy dopiero za granicą mają perspektywy godnego życia? Niezadowolenie z obecnego stanu rzeczy w Polsce zostało w pewnym stopniu wyrażone w jesiennych wyborach 2015 roku. Większość zyskały siły zapowiadające zmiany i reformy pro-obywatelskie. Najbliższych kilka lat zdecyduje, czy Polska przestanie być zapleczem taniej siły roboczej dla bogatych krajów Zachodu. I czy 1/3 Polaków – mieszkańców innych krajów – zacznie odgrywać większą rolę w podniesieniu Polski i Polaków do poziomu silnych i suwerennych narodów. Poziom ten będzie wynikiem lepszej gospodarki i przewidywalności działań państwa. Będzie to możliwe do uzyskania wtedy, gdy Polacy będą postrzegali Ojczyznę jako kraj sprawiedliwy i rozsądnie zarządzany. Kraj wart przejściowych poświęceń.

Warto też przyjrzeć się historii II wojny światowej, rozbiorów i powstań narodowych, szczególnie trzeciego rozbioru – z 1795 roku - kiedy Polska została całkowicie przejęta przez sąsiednie mocarstwa na 123 lata.
Utrzymanie terytorium Polski i zabezpieczenie obywateli przed działaniami wojennymi jest dzisiaj priorytetem. Wtedy będą możliwe reformy w państwie i perspektywy zasobnego życia – bez konieczności opuszczania Ojczyzny.

Źródła:
-Wydawnictwo Adamantan, Praca zbiorowa pod redakcją Witolda Mizerskiego: „Tablice Historyczne”
-Wydawnictwo Naukowe PWN, Alicja Dybkowska, Jan Żaryn, Małgorzata Żaryn: „Polskie dzieje”
-Wydawnictwo Naukowe PWN, Andrzej Paczkowski: „Pół wieku dziejów Polski”
-Work Service, „Migracje zarobkowe Polaków IV, Maj 2016 r.”

 

Twoja ocena:

Już zagłosowałeś!

Aktualna ocena: 4.93 / 15

Komentarze


  • Kamilla
    22 maja 2016, 07:05

    Spora dawka historii :)

Dodaj komentarz


Reklama

Waluty


Kurs NBP z dnia 24.03.2017
GBP 4.933 złEUR 4.266 złUSD 3.948 złCHF 3.984 zł

Sport


Reklama