Menu

Czyją własnością jest język angielski, i jakie to ma znaczenie dla nas?

Czyją własnością jest język angielski, i jakie to ma znaczenie dla nas?
"Język należy do każdego, kto się nim posługuje", a w przypadku angielskiego, jest to przecież język globalny używany na całym świecie... (Fot. Thinkstock)
Jaki jest związek między językiem a postrzeganiem siebie, swojej wartości, tożsamości, swojego JA? Dlaczego często mówiąc po polsku i po angielsku, czujemy jakbyśmy nie byli tą samą osobą?

To jedne z paru pytań, na które odpowiemy podczas warsztatu Wyrazić się a wyrazić siebie – język angielski a poczucie własnej tożsamości, wartości, i pewności siebie będącego częścią tegorocznej edycji Open Day Polish Psychologists’ Association.

W literaturze naukowej coraz więcej dyskutuje się na temat tego, do kogo należy dziś język angielski. Naukowcy zajmujący się ‘globalizacją’ tego języka wskazują, że z liczby około 2 miliardów użytkowników angielskiego mniej więcej ¾ stanowią osoby, dla których nie jest on językiem ojczystym. Angielski ma ‘specjalny’ status (tzn. jako język oficjalny lub jeden z oficjalnych, urzędowy, lub dominujący) w ponad 100 krajach, a w większości komunikacji w danej chwili jest używany jako ‘lingua franca’, czyli wspólny język komunikacji pomiędzy osobami mówiącymi w różnych językach.

Jednakże osoby pochodzące z kilku krajów, gdzie ‘tradycyjnie’ mówiło się w tym języku, takich jak Stany Zjednoczone czy Wielka Brytania, często postrzega się jako ‘prawowitych’ użytkowników angielskiego, a nawet jego ‘właścicieli’. To oni traktowani są jako specjaliści językowi, a badania wskazują, że nawet popełniane przez nich błędy są im wybaczane jako ‘innowacje językowe’ lub językowa kreatywność. Większość uczniów chciałoby mówić ‘jak Native Speaker’ pomimo tego, że jest to cel nie tylko niejednoznaczny (osoby, dla których angielski to język ojczysty to nie tylko Amerykanie, Brytyjczycy czy Australijczycy), ale też praktycznie nieosiągalny.

Niestety, systemy edukacji także traktują uczniów jako ‘potencjalnych Native Speaker’ów’, lub ich ‘imitacje’. Kompetencje językowe ocenia się na podstawie nierealnych norm, a nauka języka jest nieadekwatna do rzeczywistości, z którą uczniowie zmierzą się po ukończeniu szkoły. Oprócz angielskiego i amerykańskiego akcentu, uczniowie praktycznie nie są świadomi dziesiątek innych akcentów, z którymi spotkają się za granicą. Nadmierna uwaga poświęcona poprawności gramatycznej odbywa się kosztem innych ważnych umiejętności, takich jak zastosowanie strategii komunikacyjnych, czyli, ogólnie rzecz biorąc, strategii używanych by umożliwić osiągnięcie celu w komunikacji, szczególnie w sytuacjach, kiedy ta komunikacja jest utrudniona (np. przy nieznajomości danego słowa lub sformułowania po angielsku).

‘Wyższość’ Native English Speaker’ów podkreślają też podręczniki, w których to przedstawiciele tej grupy przedstawiani są zazwyczaj jako autorytety oraz osoby ‘wiedzące’, które udzielają wszelkich informacji zagubionym obcokrajowcom, studentom itp.

Liczne badania przeprowadzone w kontekstach edukacyjnych wskazują jednak, że takie nierealistyczne cele językowe mogą później skutkować poczuciem osobistej porażki. Odczucie, że mimo starań nigdy nie uda nam się w pełni ‘poprawnie’ (tzn. jak Native Speaker) mówić po angielsku, może skutkować zaniżoną samooceną i pewnością siebie.

W kontekście imigracji ma to także kluczowe znaczenie. Wiele badań ujawniło mocny związek pomiędzy językiem mówionym a poczuciem swojej wartości, pewności siebie, a nawet postrzeganiem swoich umiejętności zawodowych. W moich własnych badaniach przeprowadzonych na Polakach w Edynburgu wiele wskazywało na to, że takie negatywne odczucia oraz samoocena wynikały właśnie z tego, jak uczestnicy postrzegali język angielski ogólnie, a także siebie i Native Speaker’ów jako jego użytkowników. Właśnie błędne postrzeganie języka jako ‘własności’ tych drugich, które często było wyniesione ze szkoły, na dłuższą metę wpływało bardzo negatywnie na doświadczenia tych osób za granicą.

Oczywiście by zmienić tę sytuację, potrzeba czasu oraz zmian na poziomie systemów edukacji, które na szczęście obecnie w niektórych krajach powoli mają miejsce. Jednak na poziomie indywidualnym, czasami zwykła znajomość niektórych faktów o języku, oprócz znajomości języka, może pomóc. Ważne jest by pamiętać, że ‘język należy do każdego, kto się nim posługuje’, a w przypadku angielskiego, jest to przecież język globalny używany na całym świecie. Ponadto, warto pamiętać, że skoro mówisz, w jakimkolwiek stopniu, po angielsku, to znasz o co najmniej jeden język więcej niż wiele z tych osób, z którymi masz styczność.

Wyrazić się a wyrazić siebie – język angielski a poczucie własnej tożsamości, wartości, i pewności siebie - Wstęp na warsztat jest darmowy, objęty rezerwacja miejsc. Zapraszamy do zapisów TUTAJ

O Autorze:

Dr Jarosław Kriukow ukończył w Edynburgu studia na kierunku MSc TESOL, później uzyskał tam tytuł Doktora za badania nad „tożsamością językową” Polaków w Edynburgu. Jego zainteresowania naukowe to język angielski jako język „globalny”, lub „lingua franca” oraz temat związku pomiędzy językiem a poczuciem swojej wartości, pewności siebie i tożsamości. Pracował na uniwersytecie w Oksfordzie. Obecnie pracuje jako asystent naukowy w Uniwersytecie Edynburskim.

Twoja ocena:

Już zagłosowałeś!

Aktualna ocena: 5.5 / 10

Komentarze


Nikt jeszcze nie skomentował tego tematu.
Bądź pierwszy! Podziel sie opinią

Dodaj komentarz


Reklama

Waluty


Kurs NBP z dnia 23.11.2017
GBP 4.731 złEUR 4.211 złUSD 3.556 złCHF 3.624 zł

Sport


Reklama