HMRC będzie płacić "donosicielom"? Chodzi o program zwalczania oszustw podatkowych

HM Revenue & Customs (HMRC) planuje uruchomić program nagród jeszcze w tym miesiącu, a według osób zaznajomionych ze sprawą informatorzy będą mogli otrzymać nawet 30% kwoty odzyskanych podatków na podstawie ich doniesień.

Szczegóły programu, w tym maksymalny limit nagród, mają zostać ogłoszone 26 listopada, podczas przedstawienia założeń nowego budżetu.

Nowy system ma pomóc sygnalistom, którzy często ponoszą straty finansowe po ujawnieniu nieprawidłowości, a jednocześnie wzmocnić zdolność rządu do zwalczania oszustw podatkowych.

Program zachęt jest jednym z elementów planu ministry finansów Rachel Reeves, która stara się załatać lukę budżetową szacowaną przez ekonomistów na 20–30 miliardów funtów.

Według HMRC, uchylanie się od podatków kosztowało państwo 5,5 miliarda funtów w latach 2022–2023, choć wielu ekspertów uważa, że rzeczywista kwota jest znacznie wyższa.

Kiedy ministerstwo finansów po raz pierwszy zapowiedziało plan stworzenia programu w marcu, wyraźnie podkreślono, że będzie on "wzorowany na udanych modelach amerykańskich i kanadyjskich". 

Według raportu IRS z 2024 roku, od 2007 roku urząd wypłacił sygnalistom 1,3 miliarda dolarów, odzyskując przy tym 7,4 miliarda dolarów zaległych podatków. Amerykański system oferuje od 15 do 30% wartości odzyskanych należności w przypadkach, w których rząd odzyskał co najmniej 2 miliony dolarów.

Nowy brytyjski program będzie znaczącym odejściem od dotychczasowego podejścia, wedle którego unikano dużych nagród finansowych, uznając, że ludzie powinni zgłaszać nadużycia z poczucia obowiązku, a nie dla zysku.

Jednak od lat prawnicy i prokuratorzy, w tym szefowa brytyjskiego Serious Fraud Office, apelowali o wprowadzenie systemu nagród, by zwiększyć liczbę skutecznych postępowań w sprawach przestępstw gospodarczych.

Choć niewielkie programy finansowe istnieją już w HMRC i w Competition and Markets Authority, są słabo nagłośnione, a nagrody – symboliczne. HMRC wypłaciło sygnalistom w latach 2023–2024 mniej niż 1 milion funtów. Dla porównania, amerykańska Securities and Exchange Commission (SEC) wypłaciła w 2023 roku rekordową jednorazową nagrodę w wysokości 279 milionów dolarów.

Nowy system ma działać równolegle z dotychczasowym i koncentrować się na oszustwach podatkowych o dużej wartości.

Jak zauważa amerykańska prawniczka Mary Inman, HMRC może także korzystać z informacji od sygnalistów spoza Wielkiej Brytanii, zwłaszcza że amerykańskie agencje ścigające przestępstwa finansowe borykają się z niedoborami kadrowymi za prezydentury Donalda Trumpa.

Rzecznik ministerstwa finansów odmówił komentarza, określając doniesienia jako "spekulacje" przed ogłoszeniem budżetu.