Nasza Polityka Prywatnosci oraz Cookies została zaktualizowana.

Wprowadziliśmy kilka istotnych zmian w naszej Polityce Prywatności i Plików Cookies i chcemy, abyś wiedział, co to oznacza dla Ciebie i Twoich danych

Menu

Wielkanoc, Easter, Ostern...

Wielkanoc, Easter, Ostern...
Nieodzowne symbole Wielkanocy... (Fot. Getty Images)
Już za kilka dni jedne z najważniejszych świąt chrześcijańskich upamiętniających zmartwychwstanie Chrystusa. Warto jednak przypomnieć, że większość obrzędów oraz zwyczajów wielkanocnych wywodzi się... z czasów pogańskich.
Reklama

Jajko było darem ofiarnym dla zmarłych, a zwyczaje ich barwienia biorą swój początek ze starożytności. Równonoc wiosenna od czasów pogańskich była symbolem zwycięstwa życia nad śmiercią i dobra nad złem. Natomiast w religii chrześcijańskiej symbolizowała przewagę Chrystusa nad szatanem, a zmartwychwstania i życia wiecznego nad śmiercią.

W starożytnej Babilonii kult Isztar, która w mitologii mezopotamskiej była boginią wojny i miłości, rozpowszechnił się po starożytnym Bliskim Wschodzie. Jednak w Kaananie (późniejsza Syria i Fenicja), jako Asztarte – była ona boginą miłości, płodności i wojny. Jej kult, szczególnie rozpowszechniony wśród Izraelitów, stał w sprzeczności z nauką proroków hebrajskiego Jahwe.

Mężem Isztar był Tammuz – bóg-pasterz, którego zabił dzik. Po jego śmierci ogłosiła, że okres czterdziestu dni każdego roku przed rocznicą, bedzie czasem żałoby, kiedy nie bedzie wolno spożywać mięsa. Jednocześnie, na przełomie marca i kwietnia, świętowano zmartwychwstanie Tammuza.

Każdy kraj ma swoje potrawy wielkanocne, ale wszędzie nie może zabraknąć jajek... (Fot. Getty Images)

Według wierzeń starożytnych Greków, na czas równonocy przypadała także śmierć Adonisa, kochanka Afrodyty, który zginął rozszarpany przez dzika (!). Zrozpaczona bogini wybłagała u Zeusa, by Adonis mógł wiosną powracać na ziemię. Obchody te są pierwowzorem tradycji Świąt Wielkanocnych, z charakterystycznymi „ogrodami Adonisa”: zwyczaju wysiewania owsa czy rzeżuchy, w którym pojawia się symbol ofiary Chrystusa, czyli paschalny baranek.

U Słowian jednym z najważniejszych wydarzeń były jare gody. Tradycja pożegnania zimy i powitania wiosny niosącej nowe życie, połączona była ze wznoszeniem modłów o zapewnienie urodzaju. Zimę symbolizowała Marzanna, której topienie przypadało na pierwsze wiosenne dni.

Z Ostern* i Easter, jak określano równonoc w innych językach, związana jest także inna legenda, według której Ostara znalazła w śniegu rannego ptaka. By mógł przetrwać zimę, zmieniła go w zająca, a ponieważ transformacja powiodła się tylko częściowo, zającowi pozostała tęsknota za lataniem i zdolność znoszenia jajek. Przeżywszy zimę, w podzięce za ocalone życie ozdobił zniesione jajka i złożył bogini w ofierze. Ostara odwzajemniła się obdarowując go możliwością szybkiego poruszania się, jednoczesnie pozbawiając zdolności znoszenia jajek.

Stąd też tradycja ozdabiania jaj, w tym gotowania w łupinach cebuli, wydrapywania, pokrywania woskiem i farbowania w kolorowych barwnikach, a następnie ofiarowywania ich z życzeniami pomyślności.

Wspólne malowanie i przygotowywanie pisanek to ulubione zajęcia najmłodszych... (Fot. Getty Images)

Od zawsze wiosenne święta przesiąknięte były kultem płodności, radości z narodzin nowego życia i wyrażeniem radości z życia doczesnego.

Pierwsi chrześcijanie nie obchodzili Wielkanocy uważając, że to święto pogańskie. Z czasem jednak Kościół katolicki zaadaptował wiele zwyczajów. Skojarzono jajko ze zmartwychwstałym Jezusem i przyjęto, że symbolika wiążąca się z kultem płodności i budzeniem się przyrody do życia jak ulał pasuje do biblijnych opowieści.

Dopiero jednak podczas soboru nicejskiego w 325 roku ustalono, że święto to przypadać będzie w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca. Brzmiało skomplikowanie, ale było przełożeniem daty 14 nisan na solarny kalendarz juliański z religijnego kalendarza lunarno-solarnego. W owym kalendarzu hebrajskim oznaczało to początek święta Paschy.

Dlatego Wielkanoc jest świętem ruchomym i wypaść może pomiędzy 22 marca a 25 kwietnia.

Wielkanoc wyznacza także termin innych ruchomych świąt chrześcijańskich i katolickich: Środy Popielcowej, wielkiego postu, Triduum Paschalnego, Wniebowstąpienia Pańskiego czy Bożego Ciała.

W polskiej święconce oprócz jajek znajduje się kawałek świątecznego ciasta, chrzan i szynka lub biała kiełbasa... (Fot. Getty Images)

Wraz z wprowadzeniem kalendarza gregoriańskiego pojawiły się różne terminy obchodów Wielkanocy, gdyż w prawosławiu przypada ona na dni zgodne z kalendarzem juliańskim.

Natomiast w kościołach zachodnich święto to obchodzone jest w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca, tzw. paschalnej pełni Księżyca i wypada po 21 marca.

Daty kościelnej pełni wyznaczono w czasie Soboru Nicejskiego w 325 roku n.e., różni się ona jednak od pełni astronomicznej.

Chociaż Kościół walczył z pogańskimi wierzeniami, przyzwyczajenie do prastarych obrzędów było tak zakorzenione, że ostatecznie postanowiono je zaadaptować. I nikt dziś nie zastanawia się nad tym, ale też nie wyobraża sobie tradycji wielkanocnej bez święconki, pisanek i dzielenia się jajkiem. I bez poniedziałkowego śmigusa dyngusa...

* Etymologię Ostern przypisuje się również imieniu Eostre (Ostara), anglosaskiej i starogermańskiej bogini wiosny, świtu i płodności, władającej jednocześnie światem zmarłych.

 

Twoja ocena:

Już zagłosowałeś!

Aktualna ocena: 5 / 4

Komentarze


Nikt jeszcze nie skomentował tego tematu.
Bądź pierwszy! Podziel sie opinią

Dodaj komentarz


Reklama
Reklama

Waluty


Kurs NBP z dnia 24.05.2019
GBP 4.877 złEUR 4.299 złUSD 3.844 złCHF 3.833 zł

Sport


Reklama