Menu

Z dworu, zaścianka i galerii handlowej - melodie świąt

Z dworu, zaścianka i galerii handlowej - melodie świąt
Piosenki i kolędy tworzą niepowtarzalny nastrój świąt. (Fot. Thinkstock)
W kościołach, centrach handlowych, radiu i w domach - w okresie świątecznym kolędy i przeboje towarzyszą nam niemal wszędzie. Gdy słyszymy te tradycyjne, jak "Cicha noc" czy współczesne "Last Christmas" - wiemy, że Boże Narodzenie jest tuż, tuż. Czy wiemy jednak, skąd pochodzą te melodie?

Okazuje się, że niektóre z naszych ulubionych piosenek mają bardzo interesujące, a czasem zaskakujące źródła.

"Cicha noc” tak chętnie śpiewana w wielu językach ma już prawie 200 lat. Została napisana w Austrii przez katolickiego księdza, a następnie przetłumaczona na język angielski. Współcześnie spopularyzował ją Bing Crosby. Jego wersja kolędy była 3. najlepiej sprzedanym singlem wszech czasów.

“Santa Clause is Coming to Town” to piosenka, która przywołuje na myśl galerie handlowe, jednak to już niemal wiekowa staruszka. Po raz pierwszy została wykonana w 1934 roku przez Jamesa Gillespie, w stacji radiowej. W ciągu 24 godzin stała się hitem. Od tego czasu doczekała się wielu pięknych wykonań – przez takich artystów jak Perry Como, Gene Autry, The Four Seasons, The Jackson Five, czy Bruce Springsteen.

“Jingle Bells” to z kolei bodaj najbardziej znana piosenka wszech czasów. Teoria jej pochodzenia nie jest jednoznaczna. Według jednych źródeł, powstała ona w amerykańskiej Georgii około 1850 roku, z okazji Święta Dziękczynienia. Oryginalnie nosiła tytuł “One Horse Open Sleigh”. Według innych, była to piosenka biesiadna i postała w Massachusetts, gdzie nawet istnieje tablica upamiętniająca ten fakt. Niezależnie od swojego pochodzenia, pieśń zyskała popularność bodaj na całym świecie.

Korzeni “Deck the Halls” trzeba szukać z kolei w XVI-wiecznej Walii. Jej melodia i częściowo tekst zaczerpnięte zostały z noworocznej piosenki "Nos Galan". Na przykład "Deck the halls with boughs of holly/ Fa la la la la la la la la” to oryginalne "Oh! How soft my fair one's bosom/ Fa la la la la la la la la".
W nastrój zadumy i radosnego oczekiwania wprowadzają nas niezmiennie od lat najpiękniejsze kolędy. Co ciekawe, samo słowo wywodzi się od greckich Kalend, czyli pierwszego dnia miesiąca, bowiem kolęda — w każdym znaczeniu, a ma ich kilka — odnosi się do okresu związanego z dniem 1 stycznia.

"Początkowo w Polsce nazywano tak pieśni noworoczne, składające się zawsze z trzech części: życzeń powodzenia, szczęścia i urodzaju, prośby o datek i podziękowania za dar noworoczny, zwany także kolędą" – można przeczytać w książce Barbary Ogrodowskiej "Zwyczaje, obrzędy i tradycje w Polsce".

Tekst takiej kolędy został wydrukowany po raz pierwszy w XVI wieku, w Krakowie i brzmiał: „Maszli nam daci, nie daj nam długo staci/boć nam będzie uziąbaci./Skakały bosy pod niebiosy/chciały kołacza i kiełbasy”.

Wreszcie kolęda to nazwa pieśni kościelnych i domowych o Bożym Narodzeniu.

„Wywodzą się z hymnów łacińskich o narodzeniu Chrystusa, komponowanych we Włoszech już w średniowieczu. Najstarsze kolędy polskie, przełożone z łaciny i czeskiego, pochodzą z XV wieku. Zalicza się do nich kolędę Anioł pasterzom mówił” - informuje "Gazeta Wrocławska”.

Nastrojowe "Gdy śliczna Panna”, "Jezus Malusieńki”, "Ach ubogi żłobie”, "Tryumfy Króla Niebieskiego” i "Bóg się rodzi” powstały zaś w XVIII wieku.

Kolędy śpiewano na melodię hymnów łacińskich, marszów, polonezów, tańców ludowych i kołysanek.
Kolejnym rodzajem pieśni bożonarodzeniowych są skoczne pastorałki. Te piosenki, często o przaśnych tekstach, śpiewano podczas obchodów kolędniczych, spotkań sąsiedzkich i jasełek. Zwyczajnie nie bardzo przystawały do powagi świątyń.

"Bo jakże w kościele byłoby intonować: Panie Boże mój, jam jest wołek Twój./Nie umiem nic, jeno orać, orać/i to trzeba na mnie wołać/ciąg wołku, ciąg!

Albo: Na kościele gołka, zieleni się trowka/a tam siedzą pastuszkowie jedzą kaszę z garnka./Kaszę pozjadali, garnki potrzaskali/jeno jeden zostawili, co z niego pijali.

W czasach rozbiorów, powstań narodowych i wojen na melodię starych, popularnych kolęd układano i śpiewano pieśni patriotyczne. Podczas II wojny światowej na przykład nucono: Dzisiaj w Londynie, dzisiaj w Londynie wesoła nowina./Tysiąc bombowców, tysiąc bombowców jedzie do Berlina./Berlin się pali, Hamburg się wali, /Hitler w kominie, Stalin w Berlinie...” - opowiadał w rozmowie z "GW” o. prof. Franciszek Rosiński, wrocławski etnolog.

Według naukowca, w Polsce może istnieć nawet 17 tys. kolęd i pastorałek, razem z ich regionalnymi wariantami.

5 najpopularniejszych świątecznych piosenek 2017 wg Spotify:

1. Mariah Carey - "All I Want To Christmas Is You”

2. Wham! – "Last Christmas”

3. Michael Bublé – "It’s Beginning To Look A Lot Like Christmas”

4. Justin Bieber – "Mistletoe”

5. Ariana Grande – "Santa Tell Me”

W podziale na grupy wiekowe:

13-17: Why Don’t We – "Hey Good Lookin”

18-24: Justin Bieber – „Mistletoe”

25-29: DMX – "Rudolph the Rednose Reindeer"

30-34: The Drifters – "White Christmas"

35-39: Elvis Presley – "Blue Christmas"

40-44: Sarah McLachlan – "Wintersong"

45-54: Band Aid – "Do They Know It’s Christmas?" – wersja z 1984 r.

55-64: Joy Williams – "I’ll Be Home for Christmas"

65+: Elvis Presley – "I’ll Be Home for Christmas"

Na podstawie:

  • Gazeta Wrocławska: "Skąd się wzięły kolędy"
  • Just a pinch receipes: "Origins of Christmas Carols We Love"

Twoja ocena:

Już zagłosowałeś!

Aktualna ocena: 5.5 / 2

Komentarze


Nikt jeszcze nie skomentował tego tematu.
Bądź pierwszy! Podziel sie opinią

Dodaj komentarz


Reklama

Waluty


Kurs NBP z dnia 15.01.2018
GBP 4.690 złEUR 4.170 złUSD 3.401 złCHF 3.533 zł

Sport


Reklama