Menu

Polski rozwód - jak się do niego przygotować?

Polski rozwód - jak się do niego przygotować?
Obecnie rozwody to prawdziwa plaga... (Fot. Thinkstock)
Współcześnie rozwód to coraz bardziej powszechne zjawisko. Przyczyn jest bardzo wiele, ale bez względu na nie, trzeba się odpowiednio do tego przygotować.

Życie pisze różne scenariusze i obecnie bardzo często zdarza się, że małżonkowie - jeszcze niedawno zakochani w sobie bez pamięci - decydują się na rozwód. Takie decyzje nie należą do łatwych zarówno pod względem emocjonalnym, jak i prawnym - dlatego bardzo ważne jest odpowiednie przygotowanie się do sprawy rozwodowej, która musi znaleźć swój finał na sali sądowej. To od sytuacji i relacji małżonków zależy, jak będzie przebiegał cały proces rozwiązania małżeństwa, bowiem oprócz orzeczenia rozwodu z winy jednego/obu małżonków lub bez orzekania o winie, w wyroku rozwodowym powinny znaleźć się również rozstrzygnięcia dotyczące władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi, ustalenia miejsca pobytu, kontaktów z dziećmi, alimentów.

W wyroku rozwodowym, jeśli taka będzie wola małżonków, sąd może również orzec o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania czy też dokonać podziału majątku wspólnego (tylko wtedy, gdy nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu o rozwód). Ostatnia z podanych sytuacji należy do stosunkowo rzadkich i nie będzie przedmiotem niniejszego artykułu. Jego celem jest przedstawienie przede wszystkim w bardzo przystępny sposób podstawowych kwestii związanych z tematyką rozwodu, które mogą przydać się osobom, które już podjęły decyzję o rozwodzie - jak również dla tych, które zamierzają ją podjąć.

Rozwód – uregulowania prawne
Rozwód, obok śmierci małżonka lub uznania małżonka za zmarłego jest jedną z przyczyn ustania małżeństwa, która swoje uregulowanie znajduje w Ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. 2015, poz. 583 z późn. zm.) – dalej jako k.r.o. Natomiast kwestie proceduralne w sprawach rozwodowych uregulowane zostały w Ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2014, poz. 101 z późn. zm.) – dalej jako k.p.c.

Stosownie do treści art. 56 § 1 k.r.o. orzeczenie rozwodu jest możliwe tylko wtedy, gdy zostały spełnione tzw. przesłanki pozytywne, tj. zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego, a jednocześnie brak jest przesłanek negatywnych, o których mowa w § 2 i 3 wskazanego wyżej przepisu. Przez zupełny rozkład pożycia małżeńskiego należy rozumieć ustanie więzi duchowej, fizycznej i gospodarczej. Wszystkie wskazane więzi muszą zostać zerwane łącznie, a trwałości rozkładu świadczy okres, w którym doszło do zerwania więzi, które winny ustać na tyle dawno, że według zasad doświadczenia życiowego powrót małżonków do wspólnego pożycia nie nastąpi (por. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 października 1999 r., sygn. III CKN 386/98).

Oznacza to, że ustawodawca na gruncie obowiązujących przepisów nie wskazuje konkretnego okresu, który pozwalałby na uznanie, że rozkład małżeństwa ma charakter trwały. Oczywiście każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód.

Do negatywnych przesłanek należą po pierwsze sytuacje, w których na skutek rozwodu miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego – w tym przypadku sąd jest zobligowany do oddalenia żądania małżonków.

W drugim przypadku, w sytuacji gdy rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia sąd nie orzeknie o rozwodzie, chyba że drugi małżonek wyrazi na to zgodę albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Decydując się na złożenie pozwu o rozwód należy pamiętać, że orzekając o rozwiązaniu małżeństwa sąd ma obowiązek orzec, czy i który z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia. Powyższe oznacza, że w sentencji wyroku rozwodowego musi znaleźć się stwierdzenie, że sąd rozwiązuje małżeństwo stron przez rozwód bez orzekania o winie, z winy obu stron lub z winy jednego z małżonków ze wskazaniem konkretnej osoby. W ugruntowanym już orzecznictwie wskazuje się, że pod pojęciem winy należy rozumieć takie zachowanie, które wyraża się w poważnym naruszeniu obowiązków wynikających z zawarcia związku małżeńskiego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2003 r., IV CKN 1957/00).

Należy pamiętać, że orzekanie o winie nie ma charakteru bezwzględnego, ponieważ sąd na zgodny wniosek stron zaniecha orzekania o winie, wówczas następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy rozkładu pożycia. W przypadku gdy strony nie zażądają zaniechania orzeczenia o winie, to sąd zobligowany będzie to wskazania, która za stron ponosi winę. Decydując się na rozwód z orzekaniem o winie należy pamiętać, że to na małżonku żądającym orzeczenia winy spoczywa ciężar udowodnienia winy drugiego współmałżonka. Ponadto wina za rozkład pożycia musi mieć charakter wyłączny, gdyż w przypadku gdy sąd podejmie wątpliwości we wskazanej kwestii może orzec rozwód z winy obojga stron.

W związku z powyższym decydując się na rozwód z orzekaniem o winie trzeba przygotować się po pierwsze na kilka terminów rozpraw, bowiem sąd będzie przeprowadzał bardzo dokładnie postępowanie dowodowe, po drugie konieczne jest złożenie stosownych wniosków dowodowych np. z przesłuchania świadków, dokumentów w postaci fotografii, nagrań, wydruków z poczty e – mail, czy raportu z czynności detektywistycznych, które świadczyć będą o winie drugiego z małżonków.

Rozpoznawanie spraw o rozwód
Sprawy o rozwód rozpoznawane są w procesie, uregulowanym w art. 425 – 446 k.p.c. Natomiast sądem rzeczowo właściwym w sprawach o rozwód jest zawsze sąd okręgowy, który rozpoznaje sprawę w składzie jednego sędziego i dwóch ławników. Stosownie do treści art. 41 k.p.c. powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. W przypadku braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma – sąd miejsca zamieszkania powoda.

Należy zwrócić uwagę, że we wskazanym przepisie mowa jest o miejscu zamieszkania, a nie zameldowania.
Jak już zostało to wskazane powyżej, bardzo istotną kwestią w sprawach o rozwód jest postępowanie dowodowe, które ma na celu przede wszystkim ustalenie okoliczności dotyczących rozkładu pożycia, jak również okoliczności dotyczących dzieci stron i ich sytuacji, a w razie uznania powództwa – także przyczyn, które skłoniły do tego stronę pozwaną.

Jeżeli okaże się, że drugi z małżonków uzna żądanie pozwu, a małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może ograniczyć postępowanie dowodowe do przesłuchania stron (art. 441-442 k.p.c.).

Co do zasady, to strony składają wnioski dowodowe w sprawie o rozwód, jednak dowód z przesłuchania stron jest dowodem obowiązkowym, który sąd musi przeprowadzić nawet gdy strony o to nie wnoszą. Oznacza to, że składając pozew należy mieć świadomość, że sąd na rozprawie będzie przesłuchiwał małżonków (początkowo zeznania przyjmują postać swobodnej wypowiedzi, następnie zgodnie z kolejnością kierowane są pytania do każdego z małżonków). W praktyce jest to bardzo trudny moment dla wielu osób, z uwagi na emocje jakie towarzyszą małżonkom, gdyż bardzo często są to osoby ze sobą bardzo skonfliktowane, dlatego należy odpowiednio przygotować się do tej czynności.

W tym miejscu warto również zwrócić uwagę na fakt, iż jeżeli sąd nabierze przekonania, że istnieją widoki na utrzymanie pożycia małżeńskiego to zawiesi postępowanie, jednak może uczynić to tylko raz. W praktyce oznacza to, że sąd daje stronom niejako szanse na uratowanie swojego małżeństwa, na zdystansowanie się do całej sytuacji. w takiej sytuacji podjęcie zawieszonego postępowania następuje na wniosek jednej ze stron zgłoszony po upływie trzech miesięcy od zawieszenia postępowania. W przypadku barku wniosku w ciągu roku od dnia zawieszenia postępowania sąd umarza postępowanie. Ponadto w przypadku jeśli istnieją widoki na utrzymanie małżeństwa, sąd może skierować małżonków do mediacji.

Powyższe kwestie uregulowane zostały odpowiednio w art. 436 i 440 k.p.c.

O czym oprócz rozwodu rozstrzyga sąd w tym samym wyroku?
Na wstępie niniejszego artykułu wspomniano już, że oprócz rozwiązania małżeństwa w wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga o następujących kwestiach:
- władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi obojga rodziców oraz ustala miejsce pobytu dziecka,
- kontaktach rodziców z dziećmi,
- wysokości kosztów utrzymania i wychowania dziecka jakie każdy z małżonków jest obowiązany ponosić,

Dodatkowo sąd może w wyroku rozwodowym rozstrzygnąć kwestie dotyczące:
- zajmowanego wspólnego mieszkania,
- podziału majątku wspólnego stron.

Obecnie należy zwrócić uwagę na zmianę przepisów w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym w tym zakresie. Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, pierwszeństwo w ustalaniu sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej i regulacji kontaktów z dzieckiem po rozwodzie przysługuje rodzicom, którzy mogą ustalić powyższe kwestie w formie pisemnego porozumienia tzw. planu rodzicielskiego. Dopiero w przypadku braku takiego porozumienia lub jego niezgodności z dobrem dziecka sąd rozstrzyga o powyższych kwestiach, kierując się przede wszystkim dobrem dziecka i jego prawem do kontaktów z obojgiem rodziców i możliwością wychowywania przez oboje rodziców.

W przypadku, gdy w konkretnej sprawie sąd będzie miał wątpliwości czy takie uregulowanie będzie zgodne z dobrem dziecka, to może ograniczyć władzę rodzicielską jednego z rodziców do decydowania o istotnych sprawach dziecka.
Nowością na gruncie wspomnianej ustawy jest również fakt, iż sąd może nie orzekać o kontaktach z dzieckiem, jeżeli zgodnie wnoszą o to strony.

Powyżej jedynie zasygnalizowano rozstrzygnięcia, jakie powinny znaleźć się w wyroku rozwodowym, jednak ich uregulowania prawne są na tyle obszerne, że mogą stanowić bardzo interesujący temat do kolejnych opracowań.

Podsumowanie
Przedstawione powyżej informacje mają na celu uświadomienie osobom zamierzającym wystąpić z pozwem o rozwód najistotniejszych kwestii prawnych związanych z tym postępowaniem. Podstawowa wiedza w tym zakresie pozwoli w sposób dokładny przeanalizować sytuację, w jakiej znaleźli się małżonkowie i miejmy nadzieję, że ułatwi podjęcie właściwej decyzji co do sposobu rozwiązania małżeństwa.

Szereg wskazanych kwestii (w sposób naprawdę elementarny) powinien być również sygnałem, iż nawet w sprawach rozwodowych, które na pierwszy rzut oka mogą wydawać się proste, konieczna może okazać się pomoc adwokata czy też radcy prawnego specjalizującego się w sprawach rozwodowych. Na pewno pomoc specjalistów pozwoli uniknąć błędów i zbędnych nerwów na sali sądowej, gdyż bardzo często w sprawach rozwodowych potrzeba tak zwanego zdrowego dystansu to całej sytuacji, gdyż tylko wtedy stronom uda się osiągnąć interesujące i satysfakcjonujące ich rozstrzygniecie.

Twoja ocena:

Już zagłosowałeś!

Aktualna ocena: 3.5 / 2

Komentarze


  • Lol
    10 stycznia, 09:49

    A czego od tego autora oczekiwaliście zawsze pisał nudne i martwe gnioty. Bzdety i tyle. Apropos rozwodów to wszystko jest w necie i to ciekawiej podane. Polecam fora dyskusyjne

Dodaj komentarz


Reklama

Waluty


Kurs NBP z dnia 23.06.2017
GBP 4.815 złEUR 4.226 złUSD 3.782 złCHF 3.898 zł

Sport


Reklama